طراحی و اعتباریابی بسته آموزشی توانمندسازی مربیان پیش‌دبستانی و بررسی اثربخشی آن در رشد اجتماعی نوآموزان جهت ورود موفق به مدرسه: یک مطالعه آمیخته

نویسندگان

1 استادیار، گروه روان‌شناسی، واحد زنجان،دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.

2 استادیار، گروه روان‌شناسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی ، زنجان، ایران.

3 دانشجو دکتری روانشناسی تربیتی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی ، زنجان، ایران

doi
10.22091/jrim.2025.12195.1202
چکیده

برنامه­های آموزش اولیه دوران کودکی اگر به خوبی طراحی شده باشند، می‌توانند اثرات مثبت، قابل‌توجه و طولانی‌مدتی بر نوآموزان داشته باشد. در این راستا پژوهش حاضر با هدف تدوین بسته آموزشی توانمندسازی مربیان پیش‌دبستانی و بررسی اثربخشی آن در رشد اجتماعی نوآموزان جهت ورود موفق به مدرسه انجام شد. روش پژوهش آمیخته اکتشافی (کیفی-کمی) بود. در بخش کیفی از روش پدیدارشناسی و روش نمونه­گیری نظری تا رسیدن به اشباع استفاده شد و در بخش کمی از طرح پیش­آزمون-پس­آزمون با پیگیری یک­ماهه استفاده شد. جامعه آماری بخش کیفی شامل مربیان خانم شاغل در مراکز پیش‌دبستانی دخترانه در مناطق 1، 3، 4، 12 و 13 شهر تهران و جامعه آماری بخش کمی نوآموزان دختر مشغول به تحصیل در مراکز پیش‌دبستانی منطقه 14 شهر تهران در سال تحصیلی 1403-1402 بودند. در بخش کیفی ابتدا از 18 نفر از مربیان مراکز پیش‌دبستانی مصاحبه به عمل آمد. برای تجزیه‌وتحلیل داده­های کیفی حاصل از مصاحبه از روش تحلیل مضمون استفاده شد و کدگذاری باز و محوری برای استخراج زیر مقوله‌ها و مقوله­ها انجام گردید و بسته آموزشی تدوین شد. سپس برای اعتباریابی 15 نفر از متخصصان و خبرگان، اعتباریابی بسته آموزشی را با روش­های نسبت روایی محتوایی (CVR) و شاخص روایی محتوایی (CVI) والتز و باسل انجام دادند. در بخش کمی نمونه آماری 30 نفر از نوآموزان دختر پیش‌دبستانی بودند که به روش تصادفی (قرعه‌کشی) انتخاب و در گروه آزمایش و کنترل (هر گروه 15 نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش بسته آموزشی را در 12 جلسه دریافت کرد و گروه کنترل مداخله­ای دریافت نکرد. برای جمع­آوری داده­ها از پرسش­نامه رشد اجتماعی وایلند استفاده شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس آمیخته با اندازه‌گیری­های مکرر در نرم­افزار SPSS (نسخه 25) تحلیل شد. نتایج اعتباریابی نشان داد که CVI بسته تدوین‌شده بالاتر از 79/0 و CVR بیشتر 49/0 است، بنابراین اعتبار بسته آموزشی تأیید گردید. نتایج بخش کمی نشان داد آموزش بسته توانمندسازی به‌طور معناداری بر افزایش رشد اجتماعی نوآموزان پیش‌دبستانی مؤثر بوده و تأثیر آن ماندگاری داشته است (05/0>p). روان­شناسان تربیتی و مربیان آموزش پیش‌دبستانی از الگوی آموزشی تدوین و رواسازی شده در پژوهش حاضر می‌توانند برای تقویت رشد اجتماعی نوآموزان پیش‌دبستانی استفاده نمایند.