طراحی و اعتباریابی بسته آموزشی توانمندسازی مربیان پیشدبستانی و بررسی اثربخشی آن در رشد اجتماعی نوآموزان جهت ورود موفق به مدرسه: یک مطالعه آمیخته
نویسندگان
1 استادیار، گروه روانشناسی، واحد زنجان،دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.
2 استادیار، گروه روانشناسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی ، زنجان، ایران.
3 دانشجو دکتری روانشناسی تربیتی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی ، زنجان، ایران
doi
10.22091/jrim.2025.12195.1202چکیده
برنامههای آموزش اولیه دوران کودکی اگر به خوبی طراحی شده باشند، میتوانند اثرات مثبت، قابلتوجه و طولانیمدتی بر نوآموزان داشته باشد. در این راستا پژوهش حاضر با هدف تدوین بسته آموزشی توانمندسازی مربیان پیشدبستانی و بررسی اثربخشی آن در رشد اجتماعی نوآموزان جهت ورود موفق به مدرسه انجام شد. روش پژوهش آمیخته اکتشافی (کیفی-کمی) بود. در بخش کیفی از روش پدیدارشناسی و روش نمونهگیری نظری تا رسیدن به اشباع استفاده شد و در بخش کمی از طرح پیشآزمون-پسآزمون با پیگیری یکماهه استفاده شد. جامعه آماری بخش کیفی شامل مربیان خانم شاغل در مراکز پیشدبستانی دخترانه در مناطق 1، 3، 4، 12 و 13 شهر تهران و جامعه آماری بخش کمی نوآموزان دختر مشغول به تحصیل در مراکز پیشدبستانی منطقه 14 شهر تهران در سال تحصیلی 1403-1402 بودند. در بخش کیفی ابتدا از 18 نفر از مربیان مراکز پیشدبستانی مصاحبه به عمل آمد. برای تجزیهوتحلیل دادههای کیفی حاصل از مصاحبه از روش تحلیل مضمون استفاده شد و کدگذاری باز و محوری برای استخراج زیر مقولهها و مقولهها انجام گردید و بسته آموزشی تدوین شد. سپس برای اعتباریابی 15 نفر از متخصصان و خبرگان، اعتباریابی بسته آموزشی را با روشهای نسبت روایی محتوایی (CVR) و شاخص روایی محتوایی (CVI) والتز و باسل انجام دادند. در بخش کمی نمونه آماری 30 نفر از نوآموزان دختر پیشدبستانی بودند که به روش تصادفی (قرعهکشی) انتخاب و در گروه آزمایش و کنترل (هر گروه 15 نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش بسته آموزشی را در 12 جلسه دریافت کرد و گروه کنترل مداخلهای دریافت نکرد. برای جمعآوری دادهها از پرسشنامه رشد اجتماعی وایلند استفاده شد. دادهها با استفاده از تحلیل واریانس آمیخته با اندازهگیریهای مکرر در نرمافزار SPSS (نسخه 25) تحلیل شد. نتایج اعتباریابی نشان داد که CVI بسته تدوینشده بالاتر از 79/0 و CVR بیشتر 49/0 است، بنابراین اعتبار بسته آموزشی تأیید گردید. نتایج بخش کمی نشان داد آموزش بسته توانمندسازی بهطور معناداری بر افزایش رشد اجتماعی نوآموزان پیشدبستانی مؤثر بوده و تأثیر آن ماندگاری داشته است (05/0>p). روانشناسان تربیتی و مربیان آموزش پیشدبستانی از الگوی آموزشی تدوین و رواسازی شده در پژوهش حاضر میتوانند برای تقویت رشد اجتماعی نوآموزان پیشدبستانی استفاده نمایند.