تأثیر تجربه‌غرقگی بر شایستگی اجتماعی -عاطفی ادارک شده و بهزیستی تحصیلی؛ تحلیل نقش واسطه‌ای ذهن‌آگاهی

نویسندگان

1 دانشیار مدیریت آموزشی،دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 کارشناس ارشد مدیریت آموزشی، آموزش و پرورش استان سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

doi
10.22091/jrim.2025.12971.1287
چکیده

در سال‌های اخیر، مفاهیمی مانند تجربه‌غرقگی، ذهن‌آگاهی و بهزیستی تحصیلی به‌عنوان عوامل مهم در رشد روان‌شناختی و اجتماعی دانش‌آموزان مورد توجه پژوهشگران علوم تربیتی و روان‌شناسی قرار گرفته‌اند. در این راستا، هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر تجربه‌غرقگی بر شایستگی اجتماعی–عاطفی ادراک‌شده و بهزیستی تحصیلی با نقش میانجی ذهن‌آگاهی در میان دانش‌آموزان دوره متوسطه شهر زاهدان  است. روش پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و از نظر نحوه اجرا، توصیفی-پیمایشی مبتنی بر رویکرد مدل‌سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه ناحیه ۲ شهر زاهدان به تعداد ۱۵۰۰ نفر بود. با استفاده از جدول کرجسی و مورگان ((Krejci & Morgan,1971، حجم نمونه ۳۰۶ نفر تعیین شد و نمونه‌گیری به شیوه طبقه‌بندی تصادفی انجام گرفت. برای گردآوری داده‌ها از پرسش‌نامه‌های تجربه‌غرقگی (Jackson & Marsh, 1996)، بهزیستی تحصیلی(Touminen-Soini et al., 2012) ، شایستگی اجتماعی–عاطفی ادراک‌شده Boyatzis, 2005)) و ذهن‌آگاهی (Baer, 2003) استفاده شد. روایی و پایایی ابزارها نیز مورد تایید قرار گرفت و  تحلیل داده‌ها در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی، شامل آزمون ضریب همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری، با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS نسخه 23 و LISREL نسخه 8.8 صورت گرفت. نتایج نشان داد که تجربه‌غرقگی تأثیر مثبت و معناداری بر شایستگی اجتماعی–عاطفی (β = 0.22, P < 0.05)، ذهن‌آگاهی (β =0.88, P < 0.05)   وبهزیستی تحصیلی (β = 0.68, P < 0.05) دارد. همچنین، تجربه‌غرقگی از طریق نقش میانجی ذهن‌آگاهی تأثیر معناداری بر شایستگی اجتماعی–عاطفی (β = 0.44, P < 0.05) و بهزیستی تحصیلی (β = 0.17, P < 0.05) دارد. رابطه مثبت و معناداری نیز میان ذهن‌آگاهی و بهزیستی تحصیلی مشاهده شد(β = 0.20, P < 0.05) . یافته‌های این پژوهش بر اهمیت تجربه‌غرقگی و ذهن‌آگاهی در ارتقای شایستگی اجتماعی–عاطفی و بهزیستی تحصیلی دانش‌آموزان تأکید دارد. این نتایج می‌توانند در طراحی مداخلات آموزشی و روان‌شناختی مؤثر برای نوجوانان مورد استفاده قرار گیرند.