موانع هوشمندسازی و تأثیر آموزشهای مجازی ضمن خدمت بر میزان استفاده از آن و کیفیت فرایند یاددهی یادگیری در بین معلمان دوره ابتدایی
نویسندگان
1 استادیار گروه راهنمایی و مشاوره، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران.
2 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران.
doi
10.22054/jti.2020.47256.1285چکیده
هدف پژوهش حاضر بررسی موانع هوشمندسازی تأثیر آموزشهای مجازی بر توانمندسازی معلمان در زمینه استفاده از تجهیزات هوشمند در دوره ابتدایی بود. در این پژوهش از روش ترکیبی استفاده شد و در بخش کیفی با 14 نفر از معلمان دوره ابتدایی، کارشناسان و مدیران مصاحبه شد. یافتههای کیفی نشان داد که موانع بهکارگیری فاوا در ایران با دیگر نقاط جهان یکسان است. باورها و نگرشهای نادرست، فقدان دانش و مهارت، فقدان یا کمبود تجهیزات و زیرساخت، کیفیت پایین دورههای آموزشی و مهارتآموزی، فقدان اعتمادبهنفس معلمان، فقدان پشتیبانی، فقدان بودجه و فقدان زمان ازجمله موانع بود. در بخش کمّی با استفاده از یافتههای حاصل از مصاحبهها، پرسشنامهای با 58 گویه و 15 زیرمقیاس تدوین شد. روایی این پرسشنامه به تأیید متخصصان رسید و ضریب پایایی بخشهای مختلف آن از 79 تا 92 به دست آمد. در انتخاب نمونه نسبت جنسیت، منطقه روستایی و شهری و منطقه آموزشی لحاظ شد. تحلیلهای کمّی نشان داد که اغلب معلمان در حد محدودی از تجهیزات هوشمند استفاده میکنند. ضمن آنکه بالاتر رفتن «میزان استفاده» به ارتقاء «کیفیت یاددهی-یادگیری» منجر نمیشود. یافته دیگر اینکه بین شرکت در «دورههای آموزشی» و «میزان استفاده» از تجهیزات هوشمند رابطهای وجود ندارد؛ اما شرکت در «دورههای آموزشی» با مثبت بودن «باورها و نگرشهای معلمان» نسبت به فاوا، افزایش «دانش و مهارت معلمان»، افزایش «انگیزه» و «کیفیت یاددهی-یادگیری» آنها رابطه مثبت و معنادار دارد. آزمون رگرسیون نشان داد که مهمترین و اصلیترین مانع هوشمندسازی «کیفیت پایین دورههای آموزشی» ضمن خدمت (بهویژه مجازی) است. دورههای آموزشی مجازی اگرچه با برخی از متغیرها رابطه مثبت دارد اما به افزایش استفاده معلمان از تجهیزات هوشمند منجر نشده است. یافته کلیدی این پژوهش به زبان استعاری این است که «اعجاز واقعی در دست موسی است نه در عصای موسی». کیفیتبخشی به فرایند یاددهی-یادگیری بیش از آنکه در گرو ابزارها و رسانهها باشد در گرو دانش و مهارت معلم است؛ و این مهم حاصل نمیشود مگر از طریق کارگاهها و دورههای آموزشی اثربخش؛ امری که تاکنون رخ نداده بود.