جایگاه جغرافیای اقتصادی خراسان جنوبی در نمودِ ایده ی "اقتصاد شرقیِ ایران" (با تأکید بر افغانستان)

نویسندگان

1 دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشگاه بیرجند

3 دانشگاه بیرجند

doi
10.22067/pg.v3i10.73781
چکیده

بایستگیِ افغانستان در اقتصاد شرقِ ایران احیاگر مجدد نقش استان­های مرزیِ شرق در تجارت خارجی کشور طی یک­ونیم دهه‌ی گذشته بوده است. این جستار به وارسی جایگاه خراسان جنوبی در اقتصاد شرقی ایران با روش تبیینی و کاربست جغرافیای اقتصادی پرداخته است. با درنظرداشتِ رقابت­های ژئواکونومیکی و ژئوپولیتیکیِ منطقه ­ای در آسیا و رویدادهای جهانی چون تحریم‌های جدید آمریکا هدف کندوکاو مزبور نگرورزی به جایگاه اقتصادی استان­ها و کشورهای شرقیِ ایران در پیشرفت اقتصادی و برنامه­ ریزی­ های تجارت خارجی منطقه­ ایِ کشور و بازگوییِ اهمال­ کاری پژوهشگران حوزه اقتصاد، جغرافیا و سیاست از این پیش ­­آمدگی راهبردی است. ازاین­ رو، نوآفرینی و ایده­ اصلی پژوهش گونه­ ای آینده ­پژوهی و اثبات نقش فرامحلیِ جغرافیای خراسان جنوبی در چارچوب مفهوم جدید اقتصاد شرقی است. به­ منظور پاسخ به پرسش این گفتار که توانمندی­های محیطی خراسان جنوبی در گسترش روابط اقتصادی ایران-افغانستان کدام­اند؟ محیط جغرافیایی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، و سیاسی-امنیتی این استان مطالعه گردید. اگرچه تعاملات بازرگانی کشور با همسایگان شرق متأثر از گفتمان غرب بوده است، برآیندها گویای کارایی نقش فراملی خراسان جنوبی در پیش­درآمدیِ اقتصاد منطقه ­ایِ شرق و با محوریت ایران و افغانستان است. رونق اقتصاد شرق نقش بسزایی در توسعه پایدار این استان خواهد داشت. لذا مطالعات استان شناسی در این دو کشور می­ بایست بر اهمیت سطوح فرامحلیِ جغرافیای اقتصادیِ استان­های مرزی توجه یابند.