برهمکنش ژنوتیپ × سن گیاهچه برای عملکرد و اجزای عملکرد ریزغده‌های سیب‌زمینی در سامانه هواکشت

نویسندگان

1 دانشیار، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اردبیل، ایران.

2 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر، اسلامشهر، ایران

3 پژوهشگر، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،کرج، ایران

4 دانشیار، بخش تحقیقات سبزی و صیفی، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،کرج، ایران

doi
10.22092/spj.2023.363224.1318
چکیده

به منظور بررسی اثر ژنوتیپ، سن گیاهچه و بر همکنش آنها بر عملکرد و اجزای عملکرد ریزغده­های تولیدی سیب­زمینی در سامانه هواکشت، این پژوهش در سال 1393 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اردبیل و شرکت بهپرور سبلان اردبیل به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار انجام شد. کلون­های امیدبخش 2-397097 -Cو 1-397081- Cو دو رقم آگریا و Caesar به عنوان عامل اول و سه سن گیاهچه (30، 40 و 50 روزه) به عنوان عامل دوم درنظر گرفته شدند. نتایج نشان داد که غده­زایی و رشد ریزغده­ها در سامانه هواکشت با تاخیر همراه بود. اثر سن گیاهچه، در مقایسه با اثر ژنوتیپ، تاثیر بیشتر و معنی داری بر عملکرد و اجزای عملکرد ریزغده داشت. بررسی برهمکنش ژنوتیپ × سن گیاهچه نشان داد که واکنش­ ژنوتیپ­ها برای عملکرد و اجزای عملکرد ریزغده، به استثنای میانگین وزن ریزغده، در سنین مختلف گیاهچه به طور معنی­داری متفاوت بود. کلون 1-397081- Cبا سن گیاهچه 30 روزه بیشترین تعداد ریزغده در بوته (میانگین 57/3ریزغده در بوته) را تولید کرد. مناسبترین سن گیاهچه برای رقم Caesar و کلون 2-397097 C-جهت انتقال به محیط هواکشت 40 روزه بود که به ترتیب دارای میانگین 55/57 و 54/53 ریزغده در بوته بودند. برای کلون2-397097- C از نظر تعداد ریزغده در بوته بین سن گیاهچه 30 و 40 روزه تفاوت معنی­داری وجود نداشت. رقم آگریا در سن گیاهچه 40 روزه با میانگین 45/7ریزغده در بوته بود. کلون های 1-39708-C-397097-2 ،C، و ارقام آگریا و Caesar به ترتیب 1203، 1235، 1113 و  1223 ریزغده در متر مربع داشتند. تجزیه رگرسیون گام به گام پیش­رونده نشان داد که میانگین وزن ریزغده و وزن ریزغده در بوته در انتخاب ژنوتیپ مناسب برای تولید تعداد ریزغده بالا از اهمیت ویژه­ای برخوردار بود. اثر میانگین وزن ریزغده و ارتفاع بوته برروی تعداد ریزغده در بوته منفی بود. نتایج این پژوهش نشان داد که تولید ریزغده برای ژنوتیپ های سیب زمینی مورد مطالعه بیشتر تحت تاثیر سن گیاهچه بود. سن گیاهچه سیب­زمینی بین 30 الی 40 روزه برای انتقال به سامانه هواکشت مناسب تعیین شد.