نقش میانجی پیوستگی کلاس درس در رابطه بین رفتارهای تأییدی معلم و مشارکت کلاسی دانش‌آموزان

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

2 دکتری برنامه‌ریزی درسی، گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

3 استادیار، گروه آموزشی علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

doi
10.22091/jrim.2025.12026.1176
چکیده

مشارکت فعال دانش‌آموز در کلاس یکی از الزامات اساسی یادگیری و موفقیت تحصیلی محسوب می‌شود. هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش میانجی پیوستگی کلاس درس در رابطه بین رفتارهای تأییدی معلم و مشارکت کلاسی دانش‌آموزان بود. پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ شیوه گردآوری و تحلیل داده‌ها، توصیفی از نوع هم‌بستگی بوده است. جامعه آماری، دانش‌آموزان پایه دوازدهم شهر کرمانشاه بودند که نمونه‌ای به حجم 210 نفر از آن‌ها به‌شیوه نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفت. ابزار گردآوری داده‌ها سه مقیاس تأیید معلم (Ellis, 2000) پیوستگی کلاس درس ( Maloney & Matthews, 2020) و مشارکت کلاسی (Li, 2022) بودند. روایی مقیاس‌ها با استناد به نظر متخصصان و پایایی آن‌ها با استناد به ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. ضریب آلفای کرونباخ برای سه پرسش‌نامه تأیید معلم، پیوستگی کلاس درس و مشارکت کلاسی به ترتیب 79/0، 74/0 و 71/0 بود. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آزمون هم‌بستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری استفاده شد. یافته‌های آزمون هم‌بستگی نشان داد که رابطه بین تأیید معلم و مشارکت کلاسی (r: .51; p < .05)، رابطه بین تأیید معلم و پیوستگی کلاس درس (r: .56; p < .05) و رابطه بین پیوستگی کلاس و مشارکت کلاسی (r: .54; p < .05) معنادار است. یافته‌های مدل‌یابی معادلات ساختاری نیز نشان داد که اثر تأیید معلم بر مشارکت کلاسی معنادار نیست (03; p > .05/0 = β)، اما اثر تأیید معلم بر پیوستگی کلاس (85; p < .05/0 = β) و اثر پیوستگی کلاس بر مشارکت کلاسی (90; p < .05/0 = β) معنادار است. بر اساس یافته‌های به‌دست آمده، نقش میانجی پیوستگی کلاس درس در ارتباط بین رفتارهای تأییدی معلم و مشارکت کلاسی دانش‌آموزان تأیید شد (RMSEA: .02; CFI: .99). بر اساس یافته‌ها می‌توان نتیجه گرفت که پایبندی معلمان مدارس به رفتارهای ارتباطی و بین‌فردی مثبت زمینه‌ساز ایجاد جو کلاسی منسجم و صمیمی می‌گردد و چنین جوی در نهایت افزایش مشارکت کلاسی دانش‌آموزان را به‌همراه دارد.