فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ارزیابی شاخص دیکسون روشی کارآمد اما تخریبی و زمان‌بر برای پیش‌بینی کیفیت انواع نهال محسوب می‌شود. پیش‌بینی سریع کیفیت و قدرت رشد نهال در فصل جابجایی آن به‌واسطه شناسایی خصوصیات مورفولوژیکی که بیشترین همبستگی را با این شاخص داشته باشند، ضروری است. به منظور ارزیابی روابط بین شاخص‌های مورفولوژیکی نهال های پیوندی آلبالو و گیلاس، نهال ریشه لخت 17 رقم تجاری با سه تکرار از 10 نهالستان واقع در چهار استان کشور، از دو گروه نهال گواهی نشده روی پایه بذری و نهال گواهی شده روی پایه رویشی در فصل جابجایی نهال در سال‌های 1399 و 1400 برداشت شد. ویژگی‌های نهال‌ها شامل ارتفاع، قطر، طول ریشه، تعداد ریشه و شاخه فرعی، وزن تر و خشک، نسبت ارتفاع به قطر و شاخص دیکسون ارزیابی، و همبستگی ساده بین آنها برآورد شد. ضرایب همبستگی و آنالیز مسیر و با در نظر گرفتن شاخص دیکسون به‌عنوان متغیر وابسته، به آثار مستقیم و غیرمستقیم تجزیه شد. نتایج نشان داد میانگین شاخص دیکسون برای نهال‌های پایه بذری تولید شده در اقلیم‌های مختلف برابر با 6/15 بود و در مناطقی با بیش از 3400 درجه-روز رشد مقدار آن بیش از میانگین بود. در نهال‌های گواهی شده مقدار این شاخص به کمتر از 12 رسید که به نظر می‌رسد تحت تاثیر استفاده از پایه‌نیمه پاکوتاه کننده SL-64 بود. بر اساس نتایج آنالیز مسیر در ارزیابی شاخص دیکسون، بالاترین اثر مستقیم مربوط به قطر نهال بالای محل پیوند بود. قطر نهال به‌دلیل داشتن بالاترین همبستگی با شاخص دیکسون و اغلب خصوصیات مورفولوژیکی کارآمدترین شاخص در ارزیابی و درجه بندی کیفیت نهال تعیین شد.