سیاستها و عملکرد ناصرالدینشاه در توسعه راههای گیلان با تأکید بر بازخوانی و تحلیل سند امتیازنامه راه شوسه انزلی به قزوین
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای تاریخ دانشگاه اصفهان
2 استاد تاریخ دانشگاه اصفهان
3 استادیار تاریخ دانشگاه اصفهان
doi
چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر، پاسخ به این مسئله است که ناصرالدینشاه و روسها در قبال راه ارتباطی ایالت گیلان، چه اهداف سیاسی و اقتصادی را دنبال میکردند و تا چه حد در رسیدن به اهداف خود موفق عمل کردند. روش/ رویکرد پژوهش: در این تحقیق، سعی شده با توجه به منابع دست اول و اسناد، تحلیلی تاریخی ــ اسنادی از بحث ارائه شود. یافتهها و نتایج پژوهش: دستاوردهای تحقیق نشان میدهد روسها برای تفوق نظامی و اقتصادی خود در شمال ایران، خواهان احداث راههای ارتباطی بودند؛ ولی در بُعد بین المللی با مخالفت انگلیسیها و در بُعد داخلی ایران با مخالفت دولت قاجار مواجه بودند. دولت انگلیس، تسلط ساخت هر نوع راهی در شمال ایران را به ضرر منافع خود در ایران میدانست و دولت قاجار واگذاری این امتیاز استراتژیک را به منزله افزایش قدرت روسیه در شمال ایران و تسلط نظامی روسیه بر پایتخت و شهرهای مرکزی میدانست. در نهایت، بر اثر توافق روسیه و انگلستان در صحنه خارجی و فشار روشنفکران بر ایجاد راه به منظور توسعه اقتصادی، دولت ناصرالدینشاه، در 1893/1310ق.، امتیاز ساخت راه شوسة انزلی به قزوین را به شرکتی روسی به نام «شرکت بیمه و حمل و نقل» واگذار کرد. این راه طی چند سال ساخته شد و نتیجه آن افزایش نفوذ سیاسی روسیه و افزایش صادرات انواع محصولات تجاری به ایران بود.
