فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پکان (Carya illinoinensis) یا گردوی گرمسیری، با ارزش غذایی بالا، از جمله میوه‌های خشک است که در مناطق نیمه گرمسیری کشور قابل کشت می باشد. با هدف دستیابی به ژنوتیپ‌های پرمحصول و سازگار پکان، 50 اصله درخت بذری بارده پکان، که 50 سال پیش کشت شده اند، در شرایط آب و هوایی سال‌های 1398 تا 1400 دزفول در استان خوزستان مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد ژنوتیپ های P200-7 و P200-8 به ترتیب با 3/14 و 2/4 گرم درشت‌ترین و ریزترین میوه را داشتند. ژنوتیپ P220-2-1 بیشترین و ژنوتیپ های P200-9 و P220-2-5 به ترتیب کمترین درصد میوه‌های پوک را داشتند. مغز در ژنوتیپ های P200-1 و P200-10 به سهولت جدا می‌شد در صورتیکه در ژنوتیپ های P200-3 و P200-31 جدا شدن مغز بسیار سخت بود. ژنوتیپپ های P200-1 و P220-2-5 زودرس‌ترین و ژنوتیپ P200-23 دیررس‌ترین بودند. بالاترین شاخص عملکرد را ژنوتیپ های P200-23‌، P220-1-1 و P200-9 به ترتیب با 65، 49 و 39 گرم بر سانتی‌متر‌مربع سطح مقطع تنه داشتند. نتایج ارزیابی تحمل به تنش گرمای ژنوتیپ‌های مختلف پکان مورد ارزیابی نشان داد که 40 تا 70 درصد سرشاخه‌های همه ژنوتیپ‌ها در تابستان 1400 با 430 ساعت دمای بیش از 45 درجه سانتی-گراد دچار خشکیدگی شدند. درصورتی‌که سرشاخه‌های ژنوتیپ P200-23 آسیب ندیدند. همچنین نتایج نشان داد درصد خسارت تنش گرما با شاخص عملکرد میوه (r = 0.311*) و رنگ مغز (r = 0.323*) همبستگی مثبت معنی دار داشت. بین ضخامت پوست و سهولت جدا شدن مغز همبستگی مثبت بسیار معنی دار (r = -0.597**) مشاهده شد. همچنین همبستگی بین میانگین وزن میوه با طول میوه (r = 0.386**) و عرض میوه (r = 0.440**) مثبت بسیار معنی‌دار بود. در تجزیه به عامل‌ها، طول میوه، ضخامت پوسته، درصد پوکی، وزن میوه، عملکرد و درصد خسارت تنش گرما مجموعا 67 درصد از کل واریانس را به خود اختصاص دادند. در نهایت ژنوتیپ P200-23 با عملکرد بالا، مغز با رنگ طلایی روشن و تحمل بسیار بالا در برابر تنش گرما و همچنین ژنوتیپ P220-1-1 با عملکرد بالا و درصد پوکی پایین به عنوان ژنوتیپ های امید بخش پکان برای بررسی های تکمیلی در آینده شناسایی شدند.