تحلیل محتوای کتاب‌های درسی دورة‌ ابتدایی ازنظر میزان توجه به مفاهیم مدیریت دانش

نویسندگان

1 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه قم، قم ، ایران

2 کارشناس ارشد، گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه قم، قم ، ایران

doi
10.22091/jrim.2024.10836.1076
چکیده

هدف این پژوهش، تحلیل محتوای کتاب‌های درسی دورة ابتدایی از نظر میزان توجه به مفاهیم مدیریت دانش بوده است. این پژوهش از لحاظ رویکرد، کمّی و از لحاظ هدف، کاربردی است. جامعة پژوهش شامل کلیة کتاب‌های درسی با ۳۶۶۹ مؤلفه شناسایی شده بود. برای انجام این پژوهش از روش تحلیل محتوا استفاده شد؛ واحد تحلیل صفحات (متن، تمرین، تصویر، پانویس) با مطالعات، تصاویر، تمرین‌ها و فعالیت‌ها بررسی شد. ابتدا مفاهیم به‌دست آمده در شش مقولة چرخة مدل پایه‌های ساختمان مدیریت دانش: شناخت دانش، اکتساب دانش، توسعة دانش، توزیع دانش، استفادة دانش و حفظ دانش قرار گرفتند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها شامل چک‌لیست محقق‌ساخته بود. سپس داده‌های گردآوری‌شده به کمک نرم‌افزار اکسل و با استفاده از شاخص‌های آمار توصیفی در فرآیند تحلیلی آنتروپی شانون بررسی شد. نتایج نشان داد که مؤلفه شناخت دانش دارای بیشترین میزان فراوانی و مؤلفه حفظ دانش از کمترین میزان فراوانی  برخوردار بودند. همچنین در بین کتاب‌های درسی، در کتاب علوم تجربی بیش از سایر کتاب‌ها به مفاهیم مدیریت دانش توجه شده است. در بین مفاهیم مدیریت دانش، داده‌های به‌هنجارشده بر حسب کتاب‌ها، مؤلفة اکتساب دانش و بر حسب پایه، مؤلفه توزیع دانش بالاترین ضریب اهمیت را کسب کردند و بر حسب کتاب‌ها و پایه‌ها، مؤلفه شناخت دانش جایگاه سوم را به خود اختصاص داد.