بررسی فاکتورهای پرآزاری عامل بیماری زنگ قهوهای گندم (. Puccinia triticina Eriks) در ایران طی سالهای 1400-1396
نویسندگان
1 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران.
2 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی آباد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دزفول، ایران.
3 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مغان، استان اردبیل، ایران.
4 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بروجرد، ایران.
5 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
6 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
7 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
8 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
9 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اردبیل، ایران.
10 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران.
11 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بروجرد، ایران.
12 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران.
13 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران.
14 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کلاردشت، ایران.
doi
10.22092/sppi.2021.356417.1234چکیده
زنگ قهوهای گندم با عامل .Puccinia triticina Eriks، بهدلیل تغییرات نژادی و تولید نژادهای جدید باعث شکسته شدن مقاومت ارقام مقاوم به این بیماری میشود. برای بررسی این تغییرات و شناسایی فاکتورهای پرآزاری در قارچ عامل بیماری، طی چهار سال زراعی (1396-1400) خزانههای تله در هشت منطقه از کشور شامل گرگان، قراخیل، کلاردشت، اردبیل، مغان، بروجرد، اهواز و دزفول کشت شد. در مرحلهی باز شدن کامل برگ پرچم و پس از حداکثر آلودگی بیماری بر روی رقم حساس، شدت آلودگی بر اساس روش اصلاح شدهی کاب(The Modified Cobb Scale) و همچنین تیپ آلودگی بر اساس روش رولفز و همکاران یادداشت برداری شد. نتایج نشان داد در مناطق مورد مطالعه در طی چهار سال، بر روی ارقام حامل ژنهای Lr2a، Lr2b، Lr19، Lr34 و ترکیب ژنی Lr10/Lr27+/Lr31 پرآزاری مشاهده نشد و بنابراین ژنهای مذکور بهعنوان ژنهای موثر به بیماری زنگ قهوهای گندم در ایران شناسائی و معرفی شدند. برای ارقام حامل سایر ژنها، حداقل در یکی از مناطق مورد بررسی، پرآزاری مشاهده شد که از این میان برای ارقام حامل ژن Lr22a و ژن Lr21 کمترین پرآزاری مشاهده شد. این دو ژن بهترتیب موثرترین ژن های مقاومت نسبت به زنگ قهوهای گندم در ایران پس از ژنهای فوق بودند.
