فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به منظور برآورد ترکیب‏پذیری عمومی، خصوصی و نوع عمل ژن درکنجد، آزمایشی به صورت دی‌آلل یک طرفه 7×7 در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در دو شرایط بدون‌تنش و تنش خشکی د سال های 1394 و 1395 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند اجرا شد. تجزیه واریانس بیانگر تفاوت معنی‏دار بین ژنوتیپ‌ها بود. تجزیه گریفینگ نشان داد که در شرایط بدون‌تنش و تنش ترکیب‌پذیری عمومی کلیه صفات معنی‌دار شد. ترکیب‌پذیری خصوصی در شرایط بدون‌تنش برای کلیه صفات بجز ارتفاع گیاه، ارتفاع تا اولین کپسول و تعداد کپسول در گیاه و در شرایط تنش برای کلیه صفات بجز ارتفاع گیاه، تعداد شاخه فرعی و تعداد کپسول در گیاه معنی‏دار بود. تجزیه واریانس هیمن نشان داد که در شرایط بدون‌تنش و تنش واریانس ژنتیکی افزایشی برای کلیه صفات معنی‌دار بود. در شرایط بدون‌تنش واریانس ژنتیکی غالبیت برای کلیه صفات بجز ارتفاع گیاه و ارتفاع تا اولین کپسول، و در شرایط تنش برای کلیه صفات بجز ارتفاع گیاه معنی دار بود. وراثت‌پذیری عملکرد و صفات وابسته با آن در هر دو محیط نسبتاً بالا بود. وراثت‌پذیری عمومی بین حداقل 51/0 (ارتفاع گیاه) تا 99/0 (چند صفت) و وراثت‌پذیری خصوصی بین 27/0 (شاخص برداشت) تا 99/0 (تعداد کپسول درگیاه) در دو شرایط رطوبتی متغیر بود. بیشترین هتروزیس(2/29 درصد) نسبت به میانگین والدین برای عملکرد دانه در محیط بدون‌تنش و کمترین هتروزیس(47/9- درصد) برای شاخص برداشت در شرایط تنش مشاهده شد. تنها برای صفت طول کپسول هتروزیس مثبت نسبت به والد برتر در محیط بدون‌تنش(03/0 درصد) مشاهده شد.