تأثیر مدیریت مراتع بر تغییرات کربن آلی خاک و خاکدانه‌ها در چهار منطقه استان کرمانشاه

نویسندگان

1 مربی پژوهشی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کرمانشاه

2 استادیار پژوهشی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کرمانشاه

3 استادیار پژوهشی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کرمانشاه

doi
10.22092/ijsr.2013.126263
چکیده

مدیریت نامناسب اراضی و تشدید بهره­برداری از منابع سرزمین یکی از عوامل افزایش گازهای گلخانه­ای و گرمایش جهانی است و به همین دلیل اصلاح مدیریت بهره­برداری از اراضی ضروری می­باشد. این پژوهش در مراتع استان کرمانشاه با هدف بررسی تأثیر پنج مدیریت متداول (شامل مراتع حفاظت شده، چرای شدید، مرتع سوخته ، مرتع تبدیل شده به باغات و زراعت دیم) بر ماده آلی خاک و اندازه خاکدانه­ها انجام شد. نمونه­های خاک از لایه 0 تا 20 سانتی­متر برداشته شد و بافت خاک، آهک کل، اسیدیته، هدایت الکتریکی و کربن آلی خاک تعیین گردید. توزیع اندازه خاکدانه­ها به روش الک تر در پنج گروه کوچکتر از 050/0، 050/0- 250/0، 250/0 - 1، 1- 2 و 2- 5 میلی متر انجام شد. نتایج این تحقیق نشان داد که مدیریت­های مورد اشاره بر مقدار کربن آلی و اندازه خاکدانه­ها تأثیر معنی­دار دارد و مدیریت نامناسب اراضی مرتعی منجر­به تغییر اندازه آنها به دلیل کاهش کربن آلی گردیده است. متوسط کربن آلی مراتع حفاظت شده، چرای شدید، آتش سوزی، تبدیل به باغات و زراعت دیم به ترتیب 12/3، 16/1، 61/1، 13/2 و 22/1 درصد بود. متوسط فراوانی خاکدان­های بزرگتر از 1 میلی­متر نیز در مراتع حفاظت شده، چرای شدید، آتش سوزی، تبدیل به باغات و زراعت دیم به ترتیب 85/54، 68/29، 72/34، 71/43 و 09/26 درصد بدست آمد که در مراتع حفاظت شده و تبدیل شده به باغ به طور معنی­داری از سایر کاربری­ها بیشتر بود، زیرا ماده آلی مراتع با چرای شدید، آتش­سوزی و دیمزار به طور معنی­داری کمتر بوده و منجر­به افزایش خاکدانه­های کوچک شده که نهایتأ شرایط برای آسیب­ پذیری بیشتر در مقابل فرسایش را فراهم می­کند.