ارزیابی صفات زراعی، پایداری عملکرد و ویژگی های کیفیت ژنوتیپ های سیب زمینی در مناطق کشت بهاره کشور

نویسندگان

1 مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

2 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران.

3 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خراسان رضوی، مشهد، ایران.

4 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اردبیل، ایران.

5 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران

doi
10.22092/sppi.2021.356489.1235
چکیده

در این پژوهش 33 ژنوتیپ سیب زمینی شامل 31 کلون پیشرفته سیب‌زمینی حاصل از برنامه‌های به نژادی به همراه دو رقم تجاری آگریا (مناسب برای خلال سیب‌زمینی) و کایزر (مناسب برای تازه‏خوری) به عنوان شاهد در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار و در پنج منطقه (کرج، اردبیل، مشهد، اصفهان و همدان) از نظر صفات زراعی و ویژگی های کیفیت در سال‌های 1397-1394 بررسی شدند. برای تامین غده‌های مورد نیاز برای کشت در پنج منطقه، کلون‌ها در سال 1394 در ایستگاه تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اردبیل تکثیر شدند. در طول دوران رشد و پس از برداشت تعداد و وزن غده در بوته، ارتفاع بوته، تعداد ساقه اصلی در بوته، شکل غده، عمق چشم، رنگ پوست و گوشت غده، طول دوره رشد، تعداد غده‌های بدشکل، شکاف‌های رشد غده، حفره‌ای شدن مرکز غده، پوسیدگی قهوه ای حلقوی داخلی غده، تغییر رنگ گوشت غده خام و درصد ماده خشک غده در دو منطقه اردبیل و همدان، و عملکرد غده کل و قابل فروش در پنج منطقه اردبیل، همدان، کرج، مشهد و اصفهان اندازه‌گیری شدند. تجزیه واریانس مرکب داده ها برای عملکرد غده کل و قابل فروش نشان دادکه اثر ژنوتیپ، مکان‌، سال، سال‌ × مکان، ژنوتیپ × مکان، ژنوتیپ × سال و ژنوتیپ × سال × مکان معنی‌داری بود. کلون‌های شماره 1 (1675)، 5 (1375)، 8 (5675) و 26 (1027) دارای بیشترین عملکرد غده بودند. براساس نتایج تجزیه GGE-biplot، کلون‌های متوسط زودرس و پرمحصول شماره 1 (1675) و 8 (5675) دارای بیشترین پایداری عملکرد و کلون‌های متوسط دیررس شماره 5 (1375) و 26 (1027) دارای پایداری عملکرد متوسط بودند. کلون‌های شماره 5 (1375)، 8 (5675) و 26 (1027) از درصد ماده خشک غده بالا، رنگ گوشت غده زرد روشن و پررنگ، بدون غده بدشکل، بدون حفره‌ای شدن مرکز غده، بدون شکاف‌های رشد غده، پوشش خوب، سیاه شدن گوشت غده جزیی و عمق چشم سطحی برخوردار بودند. در نهایت در این پژوهش، چهار کلون 1675، 1375، 5675 و 1027 به عنوان کلون‌های امید بخش پرمحصول و با پایداری عملکرد انتخاب شدند. در سال 1400، کلون 1675 به نام رقم جدید تکتا و کلون 1027 به نام رقم جدید رونا نامگذاری و به جامعه کشاورزان سیب زمینی کار معرفی شدند.