تبیین آسیبهای حوزۀ سنجش و پذیرش دانشجو در نظام آموزش عالی ایران
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری اقتصاد و مدیریت آموزش عالی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی- دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری برنامه ریزی درسی، دانشکده علوم ترییتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز ، تبریز، ایران
doi
10.22091/jrim.2024.10345.1052چکیده
یکی از موضوعات مهم در جامعه امروز ما، نحوه ورود دانشآموزان به آموزش عالی از طریق کنکور یا همان آزمون سراسری است. این آزمون بهعنوان پلی ارتباطی بین آموزش متوسطه و عالی، علیرغم ارزشمند بودن در جایگاه خود، به دلیل وجود برخی از محدودیتها و کاستیها در نظر و عمل از کارایی و اثربخشی لازم برخوردار نبوده؛ و لذا تاثیرات نامطلوبی بر کیفیت و عملکرد نظام سنجش و پذیرش دانشجو در کشور گذاشته است. در همین راستا، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و احصای مشکلات و آسیبهای موجود حوزۀ سنجش و پذیرش دانشجو در کشور صورت گرفته است. رویکرد پژوهش حاضر کیفی است که با تحلیل پژوهشهای پیشین و دادههای برآمده از کانونهای خبرگی و مصاحبۀ نیمهساختار یافته انجام شده است. جامعۀ آماری پژوهش منابع علمی - فنی مرتبط با موضوع و صاحبنظران علمی - اجرایی در حوزۀ سنجش و پذیرش دانشجو بودهاند که به روش نمونهگیری در دسترس (مطالعۀ کتابخانهای) و نمونهگیری هدفمند و تکنیک گلولۀبرفی (مصاحبه) انتخاب شدهاند. دادهها و اطلاعات حاصله با استفاده از روش تحلیلمحتوا و تکنیک تحلیلمضمون تجزیه و تحلیل شده است. با تحلیل یافتههای پژوهش 73 خردهمقوله (شاخص) و 18 مقوله (مؤلفه) احصا شد که با استفاده از روش سهسوییسازی و تکنیک بازبینی توسط همکاران مورد تأیید قرار گرفتهاند. براساس نتایج پژوهش حاضر، کیفیت پایین نظام سنجش و پذیرش دانشجو و عملکرد ضعیف آن در کشور، به دلیل وجود برخی محدودیتهای ساختاری - کارکردی و محتوایی در ماهیت این آزمون و مسائل و مشکلاتی در ساختار مدیریتی دستگاههای اجرایی مرتبط و ضعف عملکردی نهادهای ذیربط و ذینفع در مراجع سیاستگذاری و تصمیمسازی کشور و همچنین شرایط محیطی و فضای فرهنگی- اجتماعی حاکم بر جامعه است؛ لذا ضروری است سیاستگذاران و برنامهریزان امر با توجه به آسیبهایی موجود، اقدامات لازم را جهت رفع مسائل پیشرو و بهینهسازی فرایند سنجش و پذیرش دانشجو با توجه به بافت فرهنگی- اجتماعی کشور به عمل آورند.