فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: تنوع و فراوانی فون خاک‌های جنگلی، نقش مهمی در چرخه عنصر­های غذایی دارد و عامل­ های زیان­بار ازجمله آتش‌سوزی، سبب برهم خوردن تعادل این جامعه ­ها می ­شود. در تحقیق حاضر به تأثیر آتش‌سوزی بر تنوع، غنا و زیست‌توده زنده فون خاک پرداخته شده است. مواد و روش‌ها: این تحقیق در پارسل­ های 20 و 21 سری 11 حوزه آبخیز 48، اداره کل منبع­ های طبیعی و آبخیزداری- نوشهر انجام شد. تعداد 10 پلات 30Í30 سانتی­ متری با عمق 30 سانتی­متر در هر یک از دو تیمار جنگل آتش‌سوزی شده و جنگل شاهد (مجموعاً 20 پلات) به‌صورت تصادفی و به روش دستی نمونه ­برداری شد. خاک داخل پلات ­ها از محدوده گودال به داخل ظرفی تشت مانند تخلیه شده و پس از جداسازی ماکروفون‌ها در داخل کیسه ­های پلاستیکی قرار گرفته و برای شناسایی و اندازه‌گیری زیست‌توده به آزمایشگاه انتقال داده شد. سپس وزن هر یک از این موجود­ها، با ترازوی دیجیتال (دقت 0001/0 گرم)، اندازه­ گیری و سپس در سطح راسته و خانواده شناسایی شدند. برای محاسبه شاخص ­های غلبه، تنوع زیستی و غنای فون خاک، از نرم‌افزار Past و برای انجام تجزیه ­های آماری، از آزمون تی غیر جفتی در محیط نرم افزار SPSS استفاده گردید. نتایج و بحث: از کل ماکروفون‌های شناسایی‌شده بیشترین فراوانی مربوط به کرم خاکی بوده است و تمام گونه ­ها به‌جز سوسک‌های راسته سخت بالپوشان و مورچه‌ها در منطقه شاهد بیشتر از آتش‌سوزی شده است. زیست‌توده کلی سطح ­های تغذیه­ ای تفاوت معنی‌داری در بین دو تیمار آتش‌سوزی نشان نداد؛ این در حالی است که میزان آن در منطقه آتش‌سوزی شده 35/2 و در شاهد 70/1 گرم بر متر مربع بود. از بین خرده ­ریزخواران زیست‌توده، کرم خاکی و سخت بالپوشان افزایش و هزارپایان، خرخاکی‌ها و دیپلورا در منطقه آتش‌سوزی شده نسبت به منطقه شاهد کاهش یافتند. نتیجه‌گیری: نتایج این تحقیق نشان داد که با گذشت 5 سال پس از آتش‌سوزی، به‌جز شاخص یکنواختی و غلبه گونه‌ای، دیگر شاخص­ ها اختلاف معنی داری را بین جنگل شاهد با آتش سوزی شده نشان ندادند. این مطلب نشان ­دهنده بازگشت جنگل به حالت اولیه و بازسازی جامعه ­های فون خاک به زمان قبل از آتش‌سوزی می‌باشد. از سوی دیگر، مقایسه جمعیت فون خاک در سطح ­های تغذیه­ ای نیز نشان‌ داد که موجود­های خرده ­ریزخوار در منطقه آتش‌سوزی شده نسبت به دیگر گروه‌ها بیشترین آسیب و کاهش جمعیت را در اثر آتش‌سوزی داشته است.