فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از مسائل مهم و دشواری که تعلیم و تربیت با آن رو­به‌روست، مسئله تربیت عقلانی است. ازاین‌رو، پرداختن به مباحث مربوط به عقل، تفکر، اندیشه‌ورزی و به ­تبع آن تربیت عقلانی، از جایگاه رفیعی برخوردار است. منظور از تربیت عقلانی، مجموع روش‌هایی است که به­ صورت منظم و سازمان‌یافته موجب رشد و پرورش عقل نظری و عملی در جهت دستیابی به قرب‌ الهی، علم، ایمان و عمل صالح هستند. هدف مقاله حاضر واکاوی مبانی روش تدریس پرسش‌­وپاسخ و دلالت‌های آن برای تربیت عقلانی از منظر قرآن کریم است. در این پژوهش، رویکرد پژوهش کیفی و روش تحلیل، تحلیل مضمون است، از روش‌ اسنادی جهت جمع‌آوری اطلاعات استفاده شده و ابزار گردآوری اطلاعات به صورت فیش‌برداری و یادداشت از داده‌های متنی است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد در قرآن کریم، یکی از روش­هایی که برای راهنمایی و هدایت انسان به فراوانی یافت می‌شود و در همه ابعاد اعتقادی، فقهی، اخلاقی، عقلانی و... به‌کار رفته است، روش پرسش­‌وپاسخ است تا به وسیله آن به پرورش تفکر در انسان‌ها پرداخته و موجبات تربیت عقلانی آنان را فراهم کند. قرآن کریم با به‌کارگیری شیوه‌های مختلف پرسش­‌وپاسخ نظیر روش مستقیم و صریح، روش انگیزشی و توبیخی، روش ارجاع به درون و پرسش از خود، روش مقایسه و تمثیل و روش اظهار اعجاب و شگفتی، موجب ترغیب و تشویق افراد به تفکر و اندیشه‌ورزی و شکوفایی عقل در آنان می‌شود و دلالت‌های تربیتی برگرفته از این آموزه‌ها می‌تواند موجبات دستیابی به اهداف و مقاصد موردنظر در تربیت عقلانی را فراهم نماید.