تأثیر ریزجانداران مفید خاکزی بر رشد و جذب کادمیوم توسط ذرت

نویسندگان

1 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد علوم خاک دانشگاه زنجان

2 عضو هیأت علمی گروه علوم خاک دانشگاه ارومیه

3 عضو هیأت علمی بخش میکروبیولوژی خاک، مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور، کرج

4 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد علوم خاک دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه

doi
10.22092/ijsr.2013.126245
چکیده

استفاده از روابط هم‌افزایی بین باکتری­های محرک رشد گیاه (PGPR) و قارچ­های میکوریز آربوسکولار (AMF) برای رشد گیاه در خاک­های آلوده به فلزات سنگین و پالایش آنها به‌عنوان یک راهکار مدیریتی پایدار و اقتصادی معرفی شده است. برای این منظور یک آزمایش گلخانه­ای با استفاده از گیاه ذرت به صورت فاکتوریل با دو فاکتور تیمار آلودگی کادمیوم (صفر، 10، 20 و 30 میلی­گرم در کیلوگرم خاک) و تیمار تلقیح میکروبی شامل بدون تلقیح (C)، تلقیح باکتری­های سودوموناس گروه فلورسنت (B)، تلقیح میکوریز گلوموس ورسیفورم (F) و تلقیح توأم باکتری­ها و میکوریز (BF) در 3 تکرار  اجرا شد. پس از گذشت 14 هفته وزن خشک اندام­های هوایی، ریشه‌ها، غلظت و مقدار کادمیوم در آنها اندازه­گیری شدند. با افزایش سطوح کادمیوم وزن خشک اندام هوایی نسبت به شاهد کاهش نشان داد، با اینحال غلظت و مقدار کادمیوم جذب‌ شده در اندام­های هوایی در مقایسه با شرایط بدون مصرف کادمیوم به‌ترتیب 8/1 و 4/1 برابر افزایش نشان داد. مقدار کادمیوم جذب‌ شده کل از 250 میکرو‌گرم در تیمار بدون کادمیوم به 966 میکرو‌گرم در گلدان در سطح 30 میلی­گرم در کیلوگرم کادمیوم رسید. وزن خشک کل گیاه با تلقیح ریزجانداران خاک در مقایسه با شرایط بدون تلقیح به­طور معنی‌داری افزایش یافت و بیشترین وزن خشک­ (5/27 گرم در گلدان) در تیمار باکتری­های PGPR به دست آمد و 4/3 برابر بیشتر از شرایط بدون تلقیح (1/8 ‌گرم در گلدان) بود. تلقیح ریزجانداران محرک رشد بطور معنی‌داری مقدار کل جذب کادمیوم توسط ذرت را نسبت به شرایط بدون تلقیح تا 57/2 برابر افزایش داد. در میان تیمارهای میکروبی باکتری­های محرک رشد بیشترین تأثیر را بر وزن خشک و مقدار کادمیوم اندام­های هوایی داشتند. با تلقیح ریزجانداران مفید غلظت کادمیوم در برگ­ها کاهش یافت، اما با توجه به افزایش بیوماس گیاه، منجر­به تجمع بیشتر کادمیوم در گیاه ذرت شدند. با توجه به نتایج چنین استنباط می‌شود که تلقیح باکتریهای محرک رشد و قارچ­های میکوریز به­ترتیب سبب افزایش استخراج­گیاهی (Phytoextraction) و تثبیت­گیاهی (Phytostabilization) کادمیوم توسط ذرت گردید.