ارزیابی مقاومت به زنگ قهوهای(Puccinia tritici Eriks.) در مرحله گیاهچهای در ژنوتیپهای گندم
نویسندگان
1 دانشکده کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
2 گروه تولید و ژنتیک گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه. ارومیه، ایران
3 دانشکده کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
4 دانشکده کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
5 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه و نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
doi
10.22092/sppi.2021.123896چکیده
بیماری زنگ قهوهای گندم با عامل Eriks Puccinia triticina ازلحاظ وسعت پراکندگی و میزان خسارت مهمترین بیماری گندم میباشد. استفاده از ارقام مقاوم مؤثرترین روش برای کنترل این بیماری میباشد. بهمنظور بررسی مقاومت گیاهچهای 320 ژنوتیپ گندم شامل ارقام اصلاح شد و ژنوتیپ ها بومی، آزمایشی در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با دو تکرار با چهار پاتوتیپ زنگ قهوهای در شرایط گلخانهای واحد بیماریشناسی غلات موسسه اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج در سال 1399 انجام شد. جهت بررسی مقاومت از دو جزء تیپ آلودگی و دوره نهان استفاده شد. نتایج تجزیه واریانس داده ها نشان داد که بین ژنوتیپها برای هر دو جزء تفاوت بسیار معنیداری در سطح احتمال یک درصد وجود داشت. در میان ژنوتیپها، ارقام دهدشت، دنا، کرج 2، خزر 1، سپاهان و پارسی و هفت ژنوتیپ بومی نسبت به تمام پاتوتیپها در مرحله گیاهچهای مقاوم بودند. همبستگی دو جزء تیپ آلودگی و دوره نهان منفی و معنیدار بود. بر اساس نتایج تجزیه خوشهای ژنوتیپهای مورد مطالعه در سه گروه حساس، نیمهحساس تا نیمهمقاوم و مقاوم تا مصون طبقهبندی شدند. بیش از 78 درصد از ژنوتیپها در گروه حساس جای گرفتند. ژنوتیپهای مقاوم شناساییشده، مخصوصاً ژنوتیپ های بومی، میتوانند بهعنوان منابع مقاومت به زنگ قهوه ای در برنامههای به نژادی گندم نان استفاده شوند.
