مؤلفه‌ها و شاخص‌های سیاسی اثرگذار بر امنیت دریایی جمهوری اسلامی ایران در دریای خزر

نویسندگان

1 استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا

2 گروه آینده پژوهی دفاعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش، تهران، ایران.

3 عضو هیئت علمی دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا

4 رئیس دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش

doi
چکیده

دریای خزر پس از جنگ سرد به‌عنوان حلقه اتصال آسیا به اروپا و همچنین آسیای شمالی به جنوبی از یک موقعیت ژئوپلیتیک به یک منطقه ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی حساسی تبدیل گردیده است. هدف اصلی این مقاله تبیین مؤلفه‌ها و شاخص‌های سیاسی اثرگذار بر امنیت دریایی جمهوری اسلامی ایران در دریای خزر است. این تحقیق از منظر هدف یک تحقیق کاربردی است و از روش توصیفی – تحلیلی استفاده‌ شده است. جامعه آماری این تحقیق به تعداد 90 نفر که به دو قسمت (15 نفر جامعه خبرگی + 75 نفر جامعه کارشناسان مرتبط با موضوع) تقسیم‌شده‌اند. پس از تجزیه‌وتحلیل کیفی داده‌های به‌دست‌آمده از مطالعه اسناد و مدارک، پیشینه‌ها و متن مصاحبه با صاحب‌نظران تعداد 5 مؤلفه سیاسی تأثیرگذار در امنیت دریایی شامل رژیم حقوقی دریای خزر، ژئوپلیتیک و ژئواکونومی دریای خزر، واگرایی سیاسی همسایگان دریای خزر، رقابت‌های مخرب سیاسی همسایگان دریای خزر و رقابت قدرت‌ها (مکمل‌های قدرت در حوزه مسائل دریای خزر) و تعداد 48 شاخص احصاء شد که پس از تجزیه‌وتحلیل کمی هر 5 مؤلفه و فقط تعداد 22 شاخص مورد تأیید جامعه آماری قرار گرفت.