ارزیابی مقاومت به بیماری زنگ قهوهای در ارقام محلی و تجاری گندم نان در شرایط مزرعه و با استفاده از نشانگرهای مولکولی پیوسته به ژن های Lr34/Yr18/Sr57
نویسندگان
1 گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.
2 موسسه تحقیقات ژنتیک محصولات گیاهی لیبنز، گیترزلبن، آلمان.
3 مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
4 گروه بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.
5 گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.
6 گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.
7 مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
doi
10.22092/sppi.2020.123481چکیده
زنگ قهوهای به عنوان گستردهترین بیماری زنگ گندم در جهان شناخنه میشود و سهم آن در کاهش عملکرد در بسیاری از نقاط جهان همواره مورد توجه بوده است. شناسایی و استفاده از ژنهای مقاومت به عوامل بیماریزای گیاهی در ذخایر توارثی یکی از مهمترین راهکارهای وارد کردن منابع جدید مقاومت به ارقام تجاری اصلاح شده میباشد. در این تحقیق 82 ژنوتیپ متنوع گندم نان شامل ارقام محلی و تجاری گندم جمعآوری شده از کشورهای جنوب غرب آسیا و برخی نقاط دیگر جهان در شرایط مزرعه و همچنین با استفاده از نشانگرهای مولکولی ارزیابی شدند. در ارزیابی مزرعهای تعداد 56 ژنوتیپ واکنش حساس، 22 ژنوتیپ واکنش نیمهحساس، چهار ژنوتیپ واکنش مقاوم و یا مصون نسبت به بیماری زنگ قهوهای نشان دادند. واکنشهای نیمهحساس تا مصون در دامنه ژنتیکی متنوع مانند ژنوتیپهایی با منشاء ایران، نپال، پاکستان، ترکیه و هندوستان مشاهده شد. در این رابطه ارقام محلی سهم بسزایی داشتند که نشان دهنده اهمیت مطالعه منابع ژنتیکی موجود در بانکهای ژن است. نتایج آزمون ژنتیکی ژن Lr34 با استفاده از نشانگرهای مولکولی csLV34، caSNP4 و caSNP12، تطابق کاملی با هم داشتند و هر سه نشانگر قطعه مربوط به آلل مقاومت را در شش ژنوتیپ نشان دادند. در آزمون ژنتیکی ارقامی از ایران با منشاء CIMMYT و همچنین ژنوتیپهای از هندوستان و ترکیه در بردارنده آلل موثر ژن Lr34 بودند. تنوع مشاهده شده و همچنین ژنوتیپهای حامل ژن مقاومت Lr34 در این تحقیق میتوانند کمک موثری در پیشبرد برنامه-های بهنژادی برای مقاومت به بیماری زنگ قهوهای گندم نان در کشور باشند.
