مقاله پژوهشی: چالش‏های ژئوپلیتیکی ایران در دوران دفاع مقدس

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته مطالعات راهبردی دفاع مقدس دانشگاه عالی دفاع ملی

2 دانشیار دانشگاه علوم انتظامی امین

3 دانشجوی دکتری رشته مطالعات راهبردی دفاع مقدس دانشگاه عالی دفاع ملی

4 دانشجوی دکتری رشته مطالعات راهبردی دفاع مقدس دانشگاه عالی دفاع ملی

doi
چکیده

یکی از عوامل مهم تنش و منازعه میان واحدهای سیاسی، جغرافیا و ژئوپلیتیک است. کشور ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی و ژئوپلیتیکی خود در منطقه جنوب غرب آسیا همواره مورد توجه و طمع کشورهای ابرقدرت بوده که وقوع جنگ هشت ساله نیز حاکی از همین موقعیت است. نظر به این جایگاه و موقعیت، بی شک درگیری­های سیاسی و بین المللی و وقوع جنگ نظامی مجدداً متصور خواهد بود. این پژوهش با هدف شناسایی، تبیین و اولویت­بندی مهم‏ترین چالش‏های ژئوپلیتیکی ایران در دوران دفاع مقدس در پی یافتن پاسخ سئوال؛ چالش­های ژئوپلیتیکی ایران در دوران دفاع مقدس کدامند؟ بوده است. نوع تحقیق بر اساس ماهیت، توصیفی- تحلیلی  و به صورت کمی و کیفی (آمیخته) انجام شده است. رتبه‏بندی گزینه­ها با روش‏ تصمیم‏گیری چندشاخصه صورت گرفته و برای وزن‏دهی به شاخص‏ها، از شیوه فرآیند تحلیل سلسله مراتبی استفاده شده است. با بررسی پیشینه‏ها و مدارک موجود، چالش‏های متعدد ژئوپلیتیکی کشور شناسایی گردیده و با مصاحبه با صاحب نظران، تعداد 10 چالش مؤثر تعیین و در ادامه یک پرسشنامه محقق­ساخته به منظور اولویت­بندی و تبیین موثرترین عوامل چالشی با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی AHP طراحی و با نظر خواهی از صاحب‏نظران و خبرگان فن تکمیل گردید. بنا به یافته­های به دست آمده، مشخص گردید که چالش­های ژئوپلیتیکی ایران در جنگ تحمیلی در سه سطح ملی از قبیل: (عوامل سرزمینی و قلمرویی، ژئواکونومیک، ژئوکالچر، سیاسی، ژئواستراتژی و نظامی)، سطح منطقه­ای وبین­المللی از قبیل: (عوامل سرزمینی، ژئواکونومیک، ژئوکالچر، سیاسی، ژئواستراتژی و نظامی) قابل تقسیم و بررسی است.