فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرسایش بادی و آبی از عوامل اصلی در آسیب به خاک و منابع طبیعی هستند. در تحقیقات پیشین تأکید زیادی بر نقش پایداری خاکدانه‌ها در کنترل فرسایش خاک و جلوگیری از حرکت و جابجایی آنها توسط عوامل فرسایشی شده است. بدین منظور، استفاده از مواد پلیمری به منظور کنترل فرسایش بادی مورد توجه قرار گرفته است اما مسئله موجود میزان تأثیر و مدت زمان دوام این محصولات در خاک­های مختلف است که می‌بایستی مشخص گردد. این پژوهش در راستای ارزیابی تأثیر امولسیون پلیمری بر پایه پلی وینیل استات (PVA) بر شاخص پایداری خشک خاک­ها، تغییرات آن در طول زمان و انتخاب میزان بهینه در خاک­های مختلف انجام شده است. بدین منظور پس از تهیه سه نمونه خاک با بافت سبک، متوسط و سنگین از نقاط مختلف و انجام آزمایش­های تعیین رطوبت طبیعی نمونه‌ها، دانه‌بندی به طریق هیدرومتری و الک و تعیین حدود آتربرگ خاک بر روی آنها، با استفاده از سه نوع خاک با چهار سطح 0، 25، 40 و 50 گرم از ماده پلیمری در هر متر مربع خاک به ترتیب با غلظت­های 0، 25، 40 و 25 گرم در لیتر، 12 تیمار آزمایشی تهیه گردید. سپس میانگین وزنی قطر خاکدانه خشک (MWD) هر تیمار در سه تکرار و در بازه‌های زمانی 1 روز، 1، 3 و 6 ماه پس از تهیه، اندازه­گیری شد. نتایج تحلیل آماری نشان داد که در بیشتر بازه‌های زمانی مورد نظر، افزودن ماده پلیمری به صورت معنی­داری میزان MWD خاک­ها را نسبت به نمونه‌های تیمار شده با آب (شاهد) افزایش داده‌اند. همچنین، میزان ماده پلیمری و حجم امولسیون پلیمری اضافه شده تواماً بر میزان پایداری خاکدانه تأثیر می‌گذارد. تأثیر تمام تیمارهای پلیمری بر میزان شاخص پایداری خاکدانه­های ایجاد شده در ماسه بادی نسبت به تیمار شاهد حتی پس از 6 ماه هم کاملاً چشمگیر است. مقادیر MWD خاک متوسط تمام تیمارها تا 3 ماه بالاتر از شاهد بوده و پس از 6 ماه، تنها تیمار 50 گرم بر متر مربع ماده پلیمری همچنان دارای مقادیر بزرگتری نسبت به تیمار شاهد است. در خاک سنگین تیمار شده با پلیمر نیز، تنها MWD تیمار 50 گرم بر متر مربع است که پس از 6 ماه با خاک شاهد در سطح 1 درصد تفاوت معنی­دار داشته و همچنان دارای ابعاد بزرگتری نسبت به تیمار شاهد است. سرانجام تیمار با میزان 25 گرم پلیمر بر مترمربع خاک (با غلظت 25 گرم در لیتر) به دلیل آنکه کمترین میزان پلیمر و کمترین میزان حجم امولسیون اضافه شده به خاک را داراست به عنوان گزینه مؤثر انتخاب گردید.