پاسخ عملکرد دانه ژنوتیپ‎ های کلزا به کشت دیرهنگام در شرایط آب و هوایی کرج

نویسندگان

1 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 دانشگاه تربیت مدرس تهران

3 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اراک، اراک، ایران.

4 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

5 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22092/sppi.2020.123184
چکیده

به منظور بررسی اثر تاریخ کشت دیرهنگام بر عملکرد دانه و روغن ژنوتیپ‌های کلزا (Brassica napus L.)، آزمایشی به صورت کرت‎های خرد شده در قالب بلوک‌ کامل تصادفی با سه تکرار در دو سال زراعی 95-1394 و 1395-96 در مزرعه تحقیقاتی موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذرکرج انجام شد. دو تاریخ کاشت مرسوم (10 مهر) و تاخیری (10 آبان) در کرت‌های اصلی و 17 ژنوتیپ کلزا ]فرانسوی(8)، ایرانی(5)، مجارستانی(2) و آلمانی(2)[ در کرت‌های فرعی قرار گرفتند. تجزیه واریانس مرکب داده‌ها نشان داد که آثار اصلی و متقابل عوامل مورد بررسی بر کلیه صفات (بجز صفات درصد روغن و تعداد روز تا رسیدگی) معنی‌دار بودند. تغییر در تاریخ کاشت با کشت تاخیری باعث شد که مراحل نمو گیاه با عوامل محیطی متفاوتی مواجه شود. در هر دو سال، با تاخیر در کاشت عملکرد دانه، اجزای عملکرد، عملکرد بیولوژیک و عملکرد روغن کاهش یافت. ژنوتیپ‌ Garou در سال اول و ژنوتیپ HL2012 در سال دوم به ترتیب با عملکرد 5240 و 5805 کیلوگرم در هکتار بالاترین عملکرد دانه در تاریخ کشت مرسوم و ژنوتیپ‌ Okapi در سال اول و Garou در سال دوم به ترتیب با عملکرد 3624 و 2702 بیشترین عملکرد را در کشت تاخیری از آن خود کردند. در عین حال کمترین کاهش عملکرد دانه درکشت تاخیری نسبت به تاریخ کاشت مرسوم را ژنوتیپ Lauren در سال اول (5/21 %) و ژنوتیپ Darko در سال دوم (9/35 %) داشتند.