تحمل به یخ‌زدگی در برخی ژنوتیپ‌های عدس در شرایط کنترل‌شده

نویسندگان

1 دانشکده کشاورزی و پژوهشکده علوم گیاهی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

3 دانشکده کشاورزی و پژوهشکده علوم گیاهی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

4 پژوهشکده علوم گیاهی، دانشگاه فردوسی مشهد.

5 گروه کشاورزی دانشگاه پیام نور، تهران ایران.

6 پژوهشکده علوم گیاهی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

doi
10.22092/sppi.2020.123186
چکیده

به‌منظور به‌گزینی جهت تحمل به یخ‌زدگی 40 ژنوتیپ عدس آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سال 1396 در پژوهشکده علوم گیاهی دانشگاه فردوسی مشهد انجام شد. ژنوتیپ‌ها‌ در معرض سه دمای یخ‌زدگی (13-، 15- و 18- درجه‌سانتی‌گراد) قرار گرفتند. نتایج نشان داد که در دماهای 13-، 15- و 18- درجه ‌سانتیگراد به‌ترتیب 100، 93 و 30 درصد از ژنوتیپ‌ها با حداکثر بقای خود (100 درصد) تفاوت معنی‌داری نداشتند. تنها سه ژنوتیپ MLC12، MLC17 و MLC95 توانایی حفظ بقای 100 درصد در هر سه دمای یخ‌زدگی را داشتند. کمترین دمای کاهنده 50 درصد سطح برگ (RLAT50) و وزن خشک گیاه (RDMT50)، به‌ترتیب برابر با 5/16- و 7/16- درجه‌سانتیگراد بود و بیشتر ژنوتیپ‌ها در حفظ 50 درصد از صفات مذکور در دوره بازیافت موفق بودند. ژنوتیپ‌های MLC8 و MLC286 با RDMT50 معادل 7/16- درجه‌ سانتیگراد بیشترین توانایی برای حفظ وزن خشک خود را داشتند و در نقطه مقابل ژنوتیپ MLC74 با RDMT50 معادل 4/13- درجه‌سانتیگراد کمترین تحمل به سرما را ازنظر افزایش وزن خشک در دوره بازیافت داشت. به‌طورکلی 37 ژنوتیپ از تحمل مناسبی برای مواجهه با تنش یخ‌زدگی برخوردار بودند بنابراین باتوجه به نتایج این آزمایش این 37 ژنوتیپ‌ عدس می توانند در برنامه به نژادی عدس برای مناطق هدف با دمای حداقل 15-درجه سانتیگراد مورد استفاده قرار گیرند.

کلیدواژه‌ها