ارزیابی پایداری عملکرد دانه ژنوتیپ های کلزا بهاره با استفاده از تجزیه بای پلات GGE
نویسندگان
1 موسسه تحقیقات اصلاح وتهیه و نهال بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
2 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران.
3 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران.
4 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران.
5 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان بوشهر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، برازجان، ایران.
6 موسسه تحقیقات اصلاح وتهیه و نهال بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
doi
10.22092/sppi.2020.123205چکیده
بررسی اثر متقابل ژنوتیپ × محیط در انتخاب ژنوتیپهای برتر نقش مهمی دارد و یکی از مهمترین پدیده ها در برنامههای بهنژادی محصولات زراعی است. به منظور بررسی سازگاری و پایداری عملکرد دانه کلزا در چهار منطقه از اقلیم گرم و خشک جنوب و گرم مرطوب شمال ایران، 16 لاین آزاد گرده افشان کلزای بهاره در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در دو سال زراعی (95-1394 و 96-1395) کشت شدند. تجزیه واریانس مرکب دادهها نشان داد که اثر محیط بر و اثر متقابل ژنوتیپ × محیط بر عملکرد دانه در سطح احتمال یک درصد معنیدار بود. تجزیه دادهها با استفاده از روش GGE منجر به شناسایی چهار محیط کلان: گرگان (شامل لاین G8)، ساری (شامل لاین G4)، ساری-زابل (شامل لاین G13) و زابل (شامل لاین G10) شد. لاینهای G4 (آسا)، G8 (روشنا) و G13 (آرام) بهترتیب با 2581، 2509 و 2774 کیلوگرم در هکتار دارای بالاترین میانگین عملکرد دانه و پایداری عملکرد بودند که در بین آنها لاین G4 بیشترین پایداری عملکرد را داشت. رقم G11 (شاهد) با 2155 کیلوگرم در هکتار در گروه لاینهای با عملکرد دانه پایین و ناپایدار طبقهبندی شد. بهطورکلی، گروهبندی لاینهای بهاره کلزا بر اساس اثر متقابل ژنوتیپ × محیط با استفاده از روش GGE بایپلات رهیافتی مفید برای آزادسازی ارقام کلزای بهاره با پتانسیل عملکرد بالا و پایدار برای محیطهای هدف است.
