تحلیل تطبیقی ریشه‌ها و کارکردهای ادبیات پایداری اجتماعی در ایران و هند با تمرکز بر آثار نیما یوشیج و داتاتریا رامچاندرا بندره

نویسندگان

1 دانشگاه ولایت

doi
10.22103/jrl.2025.25397.3053
چکیده

این پژوهش با رویکرد تطبیقی، ریشه‌های تاریخی و اعتقادی ادبیات پایداری اجتماعی در ایران و هند را بررسی‌می‌کند. مطالعه با تمرکز بر آثار نیما یوشیج و داتاتریا رامچاندرا بندره،  نشان‌می‌دهد چگونه بسترهای اجتماعی-سیاسی و نظام‌های فکری بر شکل‌گیری مضامین مقاومت، عدالت‌خواهی و آزادی‌طلبی تأثیرگذاشته‌اند. دو شاعر با وجود تفاوت‌های فرهنگی؛ در مبارزه با ظلم، ترویج عدالت اجتماعی و بیان درد اقشار ضعیف هم‌داستان‌ هستند. نیما با شعر نو و بندره با سبک خاص خود، به افزایش آگاهی اجتماعی و سیاسی کمک‌کرده‌اند. در این تحلیل کیفی، ابتدا متون ادبی بررسی و مضامین کلیدی استخراج شد، سپس سبک‌های ادبی هر شاعر تحلیل‌گردید و در نهایت، تأثیر اجتماعی اشعار بر آگاهی و بسیج اجتماعی سنجیده‌شد. بررسی اسناد تاریخی و متون ادبی نشان‌می‌دهد تجربیات مشترک استعمار، استبداد و نابرابری، الهام‌بخش خلق آثاری بوده که ضمن بازتاب آلام فرودستان؛ آگاهی انتقادی و مقاومت فرهنگی را ترویج‌داده‌اند. یافته‌ها، وجوه اشتراک و افتراق ادبیات پایداری در دو فرهنگ ایران و هند را تبیین و نقش محوری شعر در شکل‌دهی هویت جمعی و مقاومت فرهنگی در برابر سلطه را برجسته‌می‌سازد همچنین این مطالعه، زمینه‌ساز تحقیقات بین‌رشته‌ای در جامعه‌شناسی ادبیات، تاریخ اندیشه و مطالعات پسااستعماری است.