فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: کلان‌شهر اراک به دلیل قرار گرفتن در منطقه خشک و نیمه‌خشک و مجاورت با کانو‌ن‌های مهم فرسایش بادی به‌ویژه تالاب کویری میقان با مشکل آلودگی هوا مواجه است و هم‌اکنون جزء 8 شهر آلوده کشور است. هدف اصلی این پژوهش شناسایی چشمه‌ها و ردیابی مسیر ورود گرد‌و‌غبار از منابع داخلی به کلان‌شهر اراک با استفاده از مدل HYSPLIT و مقایسه نتایج با مدل NAAPS  و تصاویر ماهواره‌ای MODIS است. مواد و روش‌ها: این پژوهش با استفاده از مدل HYSPLIT، مدل NAAPS، تصاویر ماهواره‌ای MODIS و داده‌های هواشناسیGDAS  مربوط به مرکز NCEP برای 22 ژوئن سال 2016 (2 تیر ماه 1395) انجام شد. مدل‌سازی از روش ردیابی پس‌گرد برای تعیین مسیر حرکت ذرات گرد‌و‌غبار در 3 ایستگاه با 3 ارتفاع 10، 200 و 500 متر اجرا شد. نتایج و بحث: نتایج نشان می‌دهد که اغلب مسیرهای به‌دست‌آمده نه تنها از کویر کاشان و اراضی بیابانی قم گذشته و منشاء توفان گرد‌و‌غبار ذکر ‌شده، بلکه تالاب کویری میقان و اراضی بیابانی اطراف آن به‌عنوان چشمه و کانون گرد‌و‌غبار کلان‌شهر اراک هستند. مسیر رو به جلوی گرد‌و‌غبار از تالاب کویری میقان، کویر کاشان و اراضی بیابانی قم تا فاصله بیش از 400 کیلومتر به سمت شمال غرب کشور انتقال می‌یابد و کیفیت هوای شهرهای اراک، شازند، همدان و حتی سنندج را تحت تاثیر قرار می‌دهد. نتیجه‌گیری: این نتایج مطابقت خوبی با عمق اپتیکی گرد‌و‌غبار و میزان گرد‌و‌غبار سطحی بر اساس مدل NAAPS و میزان غلظت ذرات معلق در شهرهای مسیر انتشار گرد‌و‌غبار و همچنین منطبق با بررسی‌های گذشته بر اساس سنجش از دور و فرسایش بادی داشته و بیانگر این است که مدل‌های عددی توانایی ردیابی مسیر و شناسایی چشمه توفان‌های گرد‌و‌غبار را دارند.