فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این تحقیق به منظور بررسی نقش پارامترهای اقلیمی (دما و بارندگی) برروی خصوصیات خاک‌ها و مطالعه تغییر و تحول کانی‌های رس در استان گلستان انجام شد. منطقه مطالعاتی به­گونه­ای انتخاب گردید تا یک توالی اقلیمی بر روی مواد مادری لسی وجود داشته باشد. به همین منظور یک ردیف اقلیمی به طول 80 کیلومتر در محدوده جغرافیایی ′′56 ′16 °55 تا ′′46 ′55°54 طول شرقی و ′′28 ′03 °37 تا ′′26 ′30 °37 عرض شمالی انتخاب گردید. در منطقه مطالعاتی محدوده­های دارای سه رژیم رطوبتی اریدیک، زریک و یودیک و دو رژیم حرارتی مزیک و ترمیک تعیین و در آن­ها 7 نیمرخ خاک حفر گردید. از کلیه افق­های ژنتیکی و مورفولوژیکی نمونه­برداری شد و در نمونه­های جمع­آوری شده بافت خاک، واکنش عصاره اشباع خاک، مقدار هدایت الکتریکی عصاره اشباع خاک(ECe) ، مقدار کربن آلی، مقدار کربنات­کلسیم معادل (آهک) و مقدار ظرفیت تبادل کاتیونی خاک (CEC) تعیین گردید. برای جداسازی ذرات رس خاک از روش‌های کیتریک و هوپ استفاده شد. نتایج نشان داد که با افزایش بارندگی و کاهش دما بر تکامل خاک‌ها افزوده شده است. در محدوده دارای رژیم رطوبتی اریدیک خاک‌های جوان انتی­سولز و اریدی­سولز، در محدوده دارای رژیم رطوبتی زریک خاک‌های اینسپتی­سولز و مالی­سولز با درجه تحول کم و در محدوده دارای رژیم رطوبتی یودیک خاک‌های تکامل یافته‌تر مالی­سولز با افق زیر سطحی آرجیلیک و کلسیک تشکیل شده­اند. بررسی منحنی پراش نگار اشعه ایکس ذرات رس خاک­ها وجود کانی‌های ایلیت، کلریت، اسمکتیت، ورمی‌کولیت، کائولینیت و کانی‌های مخلوط را نشان داد. تفسیر منحنی­های پراش نگار اشعه ایکس نشان داد که کانی­های ایلیت، کلریت و کائولینیت کانی‌های غالب را در خاک­های این مناطق تشکیل می‌دهند. مقدار کانی­های ایلیت و کلریت با شاخص اقلیمی رابطه معکوس نشان داد اما رابطه شاخص اقلیمی با کانی اسمکتیت مثبت بود. در منطقه دارای رژیم رطوبتی اریدیک بیشتر کانی‌های به ارث رسیده منشأ مواد مادری داشته و در مناطق دارای رژیم­های رطوبتی مرطوب­تر زریک و یودیک بر مقدار کانی‌های رسی تشکیل شده متأثر از تحولات خاک­سازی افزوده شده است. کانی ورمی‌کولیت فقط در نیمرخ شماره 1 (رژیم یودیک) وجود داشته است و در سایر نیمرخ‌ها به­دلیل واکنش قلیایی خاک، وجود Si4+، Mg2+ و حلالیت کم Al3+ ناپایدار است.