فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

 این پژوهش با هدف تحلیل گفتمان انتقادی وصیت‌نامه‌های شهدای استان کرمان انجام شده‌است. وصیت‌نامه‌ها به‌عنوان متونی کوتاه امّا پرمعنا، بازتاب‌دهندۀ باورهای دینی، گرایش‌های ایدئولوژیک و نگرش‌های اجتماعی رزمندگان دوران دفاع مقدّس هستند. این پژوهش درصدد است تا از منظر زبان‌شناسی انتقادی، به‌ویژه با تکیه بر چارچوب نظری ون‌دایک، به بررسی پیوند زبان با قدرت، بازنمایی‌های ذهنی و بازتولید گفتمان مسلّط در این متون بپردازد. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل گفتمان انتقادی ون‌دایک است. داده‌های تحقیق، شامل مجموعه‌ای از وصیت‌نامه‌های شهدای لشکر ۴۱ ثارالله استان کرمان است. ابتدا متن‌ها از نظر محتوایی دسته‌بندی شدند، سپس مفاهیم کلیدی با توجه به ابعاد شناختی، اجتماعی و گفتمانی مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان‌می‌دهد که وصیت‌نامه‌ها عمدتاً از گفتمان دینی- انقلابی تبعیت‌می‌کنند که در آن مفاهیمی چون جهاد، شهادت، اطاعت از ولایت ‌فقیه و مبارزه با استکبار جهانی برجسته‌شده‌اند. همچنین ساختار زبانی این متون، نشان‌دهندۀ بازتولید نظام‌مند ارزش‌ها و هنجارهای مورد تأیید گفتمان رسمی نظام مقدّس جمهوری اسلامی است. ابعاد شناختی نیز به درک خاص شهدا از مفاهیم مانند دشمن، وطن و تکلیف شرعی اشاره دارد. وصیت‌نامه‌های شهدا، علاوه‌بر ارزش‌های معنوی، دارای ظرفیت تحلیلی بالایی در شناخت گفتمان‌های سیاسی و فرهنگی دهۀ شصت هستند. این متون می‌توانند به‌عنوان آینه‌ای از ذهنیت جمعی دوران جنگ و ابزار بازتولید گفتمان رسمی نظام مقدّس جمهوری اسلامی درنظرگرفته‌شوند.