فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ز مفهوم عدالت در اندیشه امام خمینی(ره) از بنیادی‌ترین مفاهیمی است که در ساحت فردی، اخلاقی، اجتماعی و سیاسی، حضوری تعیین‌کننده دارد. این پژوهش با رویکردی تحلیلی ـ فلسفی، به بررسی مبانی و ابعاد گوناگون عدالت در اندیشه ایشان می‌پردازد و نشان می‌دهد که عدالت صرفاً یک اصل حقوقی یا سیاسی نیست، بلکه ریشه در انسان‌شناسی، اخلاق و غایت‌شناسی حیات انسانی دارد. در این چارچوب، عدالت فردی به‌منزله تعادل قوای نفس، تهذیب درون و استقرار فضیلت، مقدمه‌ای برای تحقق عدالت در عرصه اجتماع تلقی می‌شود. از نظر امام خمینی(ره)، جامعه عادلانه زمانی شکل می‌گیرد که ساختار سیاسی و مناسبات اجتماعی بر پایه نفی ظلم، رعایت حقوق انسان‌ها، و التزام به ارزش‌های الهی سامان یابد. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که عدالت در اندیشه امام، مفهومی پیوسته و ذو مراتب است که از خودسازی فرد آغاز می‌شود و تا تأسیس نظم اجتماعی و سیاسی عادلانه امتداد می‌یابد. بر این اساس، نسبت میان عدالت فردی و عدالت اجتماعی در اندیشه ایشان، نسبتی انفکاک‌ناپذیر و تکاملی است؛ به‌گونه‌ای که بدون اصلاح انسان، عدالت اجتماعی پایدار محقق نمی‌شود و بدون ساختار عادلانه نیز زمینه رشد اخلاقی انسان فراهم نخواهد شد.