تدوین بسته آموزشی سرمایه‌های روان‌شناختی و بررسی اثربخشی آن بر شایستگی اجتماعی و ناگویی هیجانی کودکان با علائم اختلال اضطراب

نویسندگان

1 دکترای تخصصی روان‌شناسی تربیتی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

2 استاد تمام گروه سنجش و اندازه گیری، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

3 استادیار گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

4 دانشیار گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.(نویسنده مسئول)

5 دانشیار گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

doi
10.22038/mjms.2025.26833
چکیده

مقدمه: آسیب‌های روانی مزمن همچون اضطراب باعث ایجاد آسیب به پردازش و تنظیم هیجانی کودکان می‌شود. بر این اساس هدف این پژوهش تدوین بسته آموزشی سرمایه‌های روان‌شناختی و بررسی اثربخشی آن بر شایستگی اجتماعی و ناگویی هیجانی کودکان با علائم اختلال اضطراب بود. روش کار: روش پژوهش حاضر در بخش کیفی، تحلیل مضمون به روش استقرایی و در قسمت کمی نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه گواه و دوره پیگیری دوماهه بود. جامعه آماری در بخش کیفی شامل کتب، مقالات و پایان‌نامه‌های حوزه اختلال اضطراب و سرمایه‌های روان‌شناختی بود که مورد مطالعه قرار گرفتند. در بخش کمی نیز شامل کودکان دارای اختلال اضطراب بود که در پایه چهارم و پنجم دبستان در سال تحصیلی 1401-1400 در شهر تهران مشغول به تحصیل بودند. در این پژوهش تعداد 35 کودک با اختلال اضطراب با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و با شیوه تصادفی در گروه­های آزمایش و گواه جایدهی شدند (18 کودک در گروه آزمایش و 17 کودک در گروه گواه). گروه آزمایش بسته آموزشی سرمایه‌های روان‌شناختی را طی ده هفته در ده جلسه 75 دقیقه‌ای دریافت نمودند. در این پژوهش از مقیاس اضطراب کودکان (CIQ)، پرسشنامه ناگویی هیجانی (AQ) و مقیاس شایستگی اجتماعی (SCS) استفاده شد. داده‌های حاصل از پژوهش به شیوه تحلیل واریانس آمیخته با استفاده از نرم‌افزار آماری 23SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج: نتایج نشان داد که بسته آموزشی سرمایه‌های روان‌شناختی از نظر متخصصان دارای روایی محتوایی کافی است. همچنین این بسته بر شایستگی اجتماعی (001/0>P) و ناگویی هیجانی (001/0>P) کودکان با علائم اختلال اضطراب تأثیر معنادار دارد. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های پژوهش حاضر می‌توان چنین نتیجه گرفت که بسته آموزشی سرمایه‌های روان‌شناختی با استفاده از آموزش تاب­آوری، مدیریت هیجان‌ها، مسئولیت­پذیری اجتماعی، امید و خودکارآمدی می‌تواند به عنوان یک روش کارآمد جهت بهبود شایستگی اجتماعی و کاهش ناگویی هیجانی کودکان با علائم اختلال اضطراب مورد استفاده گیرد.