ارائه مدل علّی خودشیفتگی سایبری در فضای مجازی براساس عزت نفس جسمانی، شایستگی اجتماعی و هویت اجتماعی کاربران

نویسندگان

1 استادیار گروه روان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 کارشناسی ارشد روانشناسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه روان‌شناسی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران.

doi
10.30473/sc.2025.73396.3043
چکیده

این پژوهش با هدف ارائه مدل علّی خودشیفتگی سایبری در فضای مجازی، بر اساس عزت نفس جسمانی، شایستگی اجتماعی و هویت اجتماعی کاربران انجام گرفت. روش پژوهش از نوع همبستگی و مبتنی بر معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم شهر مراغه در سال 1403، به تعداد 4500 نفر بود. از این جامعه، 381 نفر به‌عنوان نمونه پژوهش با استفاده از جدول مورگان و به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه‌های خودشیفتگی سایبری (ONPI)، عزت نفس جسمانی (CPSES)، هویت اجتماعی (SIQ) و شایستگی اجتماعی (SCQ) بود. داده‌های جمع‌آوری‌شده با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، روش بوت‌استرپ و آزمون سوبل، و با بهره‌گیری از نرم‌افزارهای SPSS و AMOS نسخه 26 تحلیل شدند. نتایج نشان دادند که عزت نفس جسمانی و هویت اجتماعی، از طریق نقش واسطه‌ای شایستگی اجتماعی، تأثیر معناداری در تبیین مدل خودشیفتگی سایبری کاربران دارند .این متغیرها در مجموع 50 درصد از واریانس خودشیفتگی سایبری را تبیین کردند. اثر مستقیم هویت اجتماعی (33/0-)، شایستگی اجتماعی (26/0-) و عزت نفس جسمانی (43/0-) بر خودشیفتگی سایبری معنادار بود. همچنین، اثر غیرمستقیم عزت نفس جسمانی (01/2-=t-value ) و هویت اجتماعی (36/2-=t-value ) از طریق شایستگی اجتماعی نیز معنادار گزارش شد. با توجه به یافته‌ها، می‌توان نتیجه گرفت که عزت نفس جسمانی، هویت اجتماعی و شایستگی اجتماعی تأثیر قابل‌توجهی بر خودشیفتگی سایبری کاربران دارند و لازم است این عوامل در زمینه آسیب‌شناسی خودشیفتگی سایبری و ارتقای کیفیت تعاملات اجتماعی آنلاین مورد توجه قرار گیرند