نقش حافظه ارادی و غیرارادی در شکل‌گیری هویت در رُمان خیابان بوتیک‌های خاموش نوشته پاتریک مودیانو

نویسندگان

1 دانشگاه تبریز- گروه زبان و ادبیات فرانسه

2 دانشگاه تبریز- گروه زبان و ادبیات انگلیسی

doi
10.48308/clls.2025.238190.1286
چکیده

این مطالعه به واکاوی پیوستگی‌ها و تنش‌های میان حافظه، اعم از به‌خاطرآوری ارادی و ناگهانی، و شکل‌گیری هویت در رُمان خیابان بوتیک‌های خاموش اثر پاتریک مودیانو، رُمان‌نویس معاصر فرانسوی که جایزه نوبل ادبیات را از آن خود کرده است، می‌پردازد. متنی که خود در قلمروی ادبیات پست‌مدرن جای دارد و محوریت آن حول شخصیت اصلی می‌چرخد که اسیر فراموشی و ازهم‌گسیختگی احساس خودبودگی است. این پژوهش نخست به تعریف و بسط مفاهیم حافظه‌های ارادی و غیرارادی پرداخته و پس از آن به کنکاش مبانی روانشناختی و فلسفی این پدیده‌ها می‌پردازد. در ادامه، چگونگی نقش‌آفرینی این دو حالت متمایز حافظه در روایت و تأثیر آن‌ها بر جستجوی شخصیت اصلی برای بازیابی گذشته‌اش مورد تشریح قرار می‌گیرد. با تأمل بر تعامل میان یادآوری خودآگاه و ظهور ناگهانی تجربیات فراموش‌شده که پدید آمده از محرک‌های حسی یا مواجهه‌های تصادفی است، این مقاله به چگونگی بهره‌گیری مودیانو از حافظه به مثابه ابزاری برای شخصیت‌پردازی می‌پردازد. تحلیل بر آن است تا نشان دهد که هویت شخصیت اصلی، نه به‌عنوان موجودی پایدار و ثابت، بلکه به مثابه ساختاری سیال و ناپایدار پدیدار می‌شود که به‌طور مداوم تحت تأثیر طبیعت ازهم‌گسیخته و اغلب غیرقابل‌اعتماد حافظه دستخوش تغییر و تحول قرار می‌گیرد. در مجموع، این نوشتار استدلال می‌کند که در رمان خیابان بوتیک‌های خاموش، هویت شخصیت اصلی نه‌تنها ناپیدا نیست، بلکه فعالانه در بستر تنش‌های پویای میان یادآوری ارادی و ظهور غیرمنتظره خاطرات ناخواسته شکل گرفته و در پی آن، توسط این تضادها دگرگون می‌شود؛ آن‌چنان که این امر بازتاب‌دهنده ماهیت پرتنش و نامطمئن هویت در جهان پست‌مدرن است.