خوانش روان شناختی رمان ترس، اثر گابریل شوالیه، با تکیه بر نظریه اروس و تاناتوس فروید

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فرانسه دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکترای ادبیات فرانسه دانشگاه تهران

doi
10.48308/clls.2025.239451.1349
چکیده

رمان ترس اثر گابریل شوالیه، نمونه‌ای برجسته از ادبیات جنگ است که در آن بُعد روان‌شناختیِ انسان به‌ویژه در مواجهه با مرگ و اضطراب‌های ناشی از آن برجسته می‌شود. این پژوهش با تکیه بر نظریۀ اروس و تاناتوس فروید و با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی، می‌کوشد نشان دهد چگونه انگیزۀ زندگی (اروس) و تمایل ویرانگر مرگ (تاناتوس) در تار و پود رمان مدنظر تنیده شده و منجر به کشمکش‌ها و دگرگونی‌های عمیق درونی شخصیت اصلی می‌شود. غلبۀ جوّ حماسی در آغاز جنگ و شکل‌گیری احساسات مرگ‌خواهانه، از یک سو بازتابی از فشارهای اجتماعی و ایدئولوژیک است و از سوی دیگر نشان می‌دهد چگونه جامعه پشت جبهه در عقلانی‌سازی جنگ مشارکت دارد. در همین حال، میل به زنده ماندن و جستجوی معنا در دل میدان نبرد، نشانگر نیروی پویا و امیدبخش اروس است که مقابل تاناتوس قد علم می‌کند. بررسی روایت پردازی و شخصیت‌پردازی اثر شوالیه روشن می‌سازد که هم‌زیستی آمیخته با خشونت و مرگ، چگونه می‌تواند بستر مناسبی برای رشد و معناجویی انسان نیز فراهم کند. یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که رمان ترس هم‌زمان با آشکارساختن رنج‌ها و بی‌پناهی فرد در جنگ، به قدرت حیات و پیوندهای انسانی میدان می‌دهد تا تصویری چندلایه از ذهن سرباز جنگ‌دیده ارائه کند.