فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شاعران عرب از جمله عراقی، مصری، لبنانی و یمنی قصیده‌های بسیاری به مناسبت ایام اربعین و پیاده‌روی آن سروده‌اند. هر کدام از این شاعران، سبک و سیاق خاصی را برگزیده‌اند که درخور توجّه است و متناسب با موقعیت و حال و هوای آن منطقه می‌باشد. با توجّه به این نکته، اشعار اربعینی این شاعران را می‌توان به سه دسته تقسیم کرد: اشعاری که فقط روایت هستند و داستان کربلا و پس از آن را بازگومی‌کنند؛ اشعاری که مرثیه هستند و برای سوگواری و در مدح و ستایش خاندان عصمت و طهارت است و البته حال و هوای زائرین اربعین را هم شرح‌می‌دهند؛ و در نهایت، اشعاری که نه‌تنها زیارت اربعین را در زمان معاصر بازگومی‌کند؛ بلکه حماسی هم بوده و مقاومت را تصویر‌سازی‌می‌کنند، به نوعی این اشعار می‌توانند در زمرۀ ادبیات مقاومت، جای‌گیرند. با توجّه به اهمیت تصویرسازی در این اشعار، از جمله چگونگی تصویرسازی مقاومت، پژوهش حاضر بر آن است تا با تأمّل در این اشعار، از بعد تجسمی و تصویرسازی، و با روش توصیفی - تحلیلی، واقعیت‌های فرهنگی و اجتماعی جامعۀ زبانی این اشعار را مورد بررسی قراردهد؛ چراکه به اعتقاد نشانه‌شناسان، تصویرسازی در فرایند معناسازی، نقش مهمّی ایفامی‌کند. از‌این‌رو تحلیل نشانه‌معناشناسی این اشعار، ساختار معناساز در گفتمان این شاعران را برای مخاطبان تبیین‌می‌کند. یافته‌های پژوهش گواه این است که این سروده‌ها بازتابی از ایدئولوژی و جهان‌بینی شاعران عرب در سرزمین‌های مختلف است و بررسی این اشعار نشان می‌دهد که تصویرسازی مقاومت در اشعار شاعر یمن، به مراتب قوی‌تر از شاعران دیگر کشورهاست.