تحلیل گفتمان مقاومت در نفثةالمصدور زیدری نسوی براساس نظریۀ تحلیل گفتمان لاکلائو و موف

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 دانشجوی دکتری

3 عضو هیئت علمی دانشکدۀ علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس تهران

4 عضو هیئت علمی دانشکدۀ علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس تهران

doi
10.22103/jrl.2025.24884.3029
چکیده

هدف: کتاب نفثةالمصدور، اثر شهاب‌الدین محمّد خُرَندزی زیدری نسوی، که در سال‌های نخستین حملۀ مغول به ایران نوشته شده، بازتاب‌دهندۀ نخستین واکنش‌های فرهنگی به این بحران است. پژوهش حاضر به‌منظور تحلیل چگونگی شکل‌گیری گفتمان مقاومت در این اثر، براساس نظریۀ تحلیل گفتمان لاکلائو و موف انجام شده است و می‌کوشد به این پرسش پاسخ دهد که دال‌های محوری در صورت‌بندی گفتمان مقاومت در نفثة‌المصدور چیست و مواجهۀ زیدری با حملۀ مغول، چگونه در نفثةالمصدور نمود یافته است؟ روش: این پژوهش با روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی و برمبنای منابع کتابخانه‌ای، منابع مجازی و... انجام شده است. یافته‌ها: نتیجه این است که نفثةالمصدور به‌مثابۀ ادبیات مقاومت جلوه‌ کرده‌ است و زیدری توانسته است با مفصل‌بندی دال‌های دین، وطن، قضا و قدر و مبارزه برای شرافت حول محور دال مرکزی شهریار آرمانی، گفتمانی را شکل دهد که به ترمیم آثار شکست و احیای هویت ایرانی کمک کند.نتیجه‌گیری: جلال‌الدین خوارزمشاه در جایگاه شهریار آرمانی قرار می‌گیرد و زیدری با برجسته‌سازی شخصیت جلال‌الدین، تأکید بر ویژگی‌های مثبت او و تخفیف خطاهای او سعی دارد درقالب گفتمان مقاومت دربرابر سیطرۀ مغول ایستادگی کند.