فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ادبیات اقلیمی، آثاری را دربرمی­گیرد که فرهنگ، باورها و آداب و رسوم یک زیست­بوم خاص را بازتاب‌می­دهد. مقالۀ حاضر داستان­های پایداری «ماشو در مه»، «مهمان مهتاب»، «حیاط خلوت» و «هستی» اثر فرهاد حسن­زاده (آبادان، 1341) را که بین 1373 تا 1389 برای نوجوانان به­­چاپ­­رسیده­اند و جوایز متعدّدی کسب­کرده­اند، از نظر مؤلفه­های ادبیات اقلیمی حاصل از هویت و دلبستگی مکانی بررسی­می­کند.  نگارندگان با شیوۀ توصیفی- تحلیلی مبتنی بر متن داستان­ها با پاسخ به این پرسش­ها که بسامد فراوان عناصر اقلیمی گوناگون خوزستان در داستان­های منتخب حسن‌زاده در چه عواملی ریشه­دارد و این عناصر از چه زوایایی بر متن، فضاسازی، تجسّم حوادث، ارتباط مخاطب و جذابیت داستان­های حسن­زاده اثرگذاشته­اند؛ دریافته­اند بسامد بسیار و همه­جانبۀ عناصر اقلیمی در داستان­های بررسی­شده، حاصل هویت مکانی و دلبستگی حسن‌زاده به زادبوم خویش است؛ به­گونه­ای­که نویسنده، تحت تأثیر تعلّق‌خاطر به خوزستان به­عنوان بخشی از هویت خویش و به­کارگیری تمام انواع هویت مکانی در داستان­های خویش، پایداری و مقاومت در عرصه­های جنگ تحمیلی را که بین زیست­بوم خوزستان و ساکنان آن مشترک است، نشان­می­دهد. به‌کارگیری مؤلفه­های اقلیمی این زیست­بوم در طرح داستان­ها، عنوان روایت­ها، شخصیت‌ها و زمینۀ داستان­ها، ساخت‌های واژگانی و تصویرهای تشبیهی و استعاره­های زبانی  در جذابیت و قوّت داستان­های حسن­زاده بسیار مؤثّرند؛ چنانکه نگاه بوم­محورانۀ حسن­زاده همراه با آگاهی عمیق وی نسبت به عناصر زیست­بوم­های زادبوم خود و بازنمایی آن ویژگی­ها در ژرف­ساخت و روساخت داستان­های خویش، بین حوادث داستان و مخاطب نوجوان پیوندی محکم ایجادکرده‌است تا به کمک فضاسازی­های حاصل از تصاویربرساخته از زیست­بوم مصنوعی جنگ و ابزار جنگی و زیست‌بوم­های­ طبیعی و اجتماعی خوزستان که حوادث در آن اتفاق ­افتاده؛ داستان­هایی ملموس، جذّاب و باورپذیر برای مخاطب نوجوان آفریده که می­تواند مفهوم پایداری در برابر بیداد داخلی و خارجی را به­بهترین وجه، احساس و درک‌کند.