مقاله پژوهشی: مدل امنیتی مناطق شکننده ژئوپلیتیکی مورد مطالعه منطقه خلیج فارس
نویسندگان
1 دکترای علوم دفاعی راهبردی دانشگاه عالی دفاع ملی
2 استادیار علوم دفاعی راهبردی دانشگاه عالی دفاع ملی
3 دکتری امنیت ملی دانشگاه عالی دفاع ملی
doi
چکیده
خلیجفارس ازمنظری کلی منطقهای راهبردی وجهانی است که دربرگیرنده هشت کشور بوده وبه دلیل حساسیتجغرافیایی وداشتن ذخایرعظیم نفت وگازوتنگه ژئواستراتژیک هرمز درکانون توجه قدرتهایجهانیمیباشد. کشورهای اینحوزهبه دلیل همجواری با پهنه آبی وسهیم بودن در مسائل آن وداشتن اشتراکات جغرافیاییفراوان تشکیل یک "منطقه ژئوپلیتیکی"را میدهند،که ویژگی انرژیک اینمنطقه سبب مداخله بازیگران متعدد منطقهای و فرامنطقهای و شکلگیری ترتیبات امنیتیخاصی شده،که همه کشورهای منطقه را در بر نمیگیرد واین امرسبب تقابل کشورهای منطقه و تهدیدهای امنیتی شدهاست.با توجه به غلبه عوامل واگرا برهمگرا سوال تحقیق این است که چه مدل امنیتی برای این منطقه میتوانترسیم نمود؟روشتحقیق توصیفی-تحلیلیوموردی زمینهایبا رویکرد آمیخته میباشد.حجم نمونه آماری 70 نفربهصورتتمام شماروهدفمندبوده وبرایرواییازابزاراندازهگیری محتوایی(صوری ومنطقی)وپایائیازروش آلفای کرونباخ درهرسه مرحله استفادهشدهاست.چارچوب نظری تحقیق براساس نظریه همکاریوهمگرایی منطقهای،نظریه مجموعهامنیتی منطقهای ونظریه تکامل مناطق ژئوپلیتیکی میباشد.برای اعتبارسنجی مدل،با استفاده ازمعادلات ساختاریتفسیری(SEM) ،روابطپیچیده میان عناصراین مدل،ازطریق همبستگی بین مؤلفهها(متغیرهای آشکار)وابعاد(متغیرهایمکنون)تعیینوسرانجاممدل بااستفادهازنرمافزاراسمارت پی.ال.اس اجراگردیده وتوسطمحقق تفسیر گردید. رنهایت شش بُعد، پنجاهونه مؤلفه مؤثر بر مدل امنیت منطقه خلیجفارس با تأکید برعواملژئوپلیتیک احصاء گردید.شایانذکر است از بین شش عامل ژئوپلیتیکی، بعد طبیعی(فیزیکی) بیشترین همگرایی وبعد نظامی کمترین همگرایی را در امنیت جمعی خلیجفارس دارند. اولویتبندی ابعاد ژئوپلیتیکی که در ایجاد امنیتدر منطقه خلیجفارس مؤثر میباشند عبارتند از:عوامل اقتصادی، عوامل انسانی، عوامل فرهنگی اجتماعی، عواملسیاسی (داخلی و بینالمللی) عوامل طبیعی(فیزیکی)، و عوامل نظامی.
