بررسی سبک زبان زنانه و مردانه در دو خاطرهنگاشت برجستۀ دفاع مقدس«پایی که جا ماند» و «من زندهام»
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی،دانشکده ادبیات و زبانها،دانشگاه اراک
2 دانشجوی دکتری رشته زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبانها، دانشگاه اراک. اراک، ایران.
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبان ها، دانشگاه اراک
doi
10.22103/jrl.2025.24513.3006چکیده
موضوع زبان و جنسیت یکی از مسائل مطرح در زبانشناسی امروز است که نخستین بار از سوی فمینیستهای موج دوم مطرح شد و پس از آن بیشتر از همه مورد توجه زبانشناسان اجتماعی قرار گرفت. رابطۀ زبان و جنسیت یکی از ویژگیهای مهم و قابل توجه در بررسی نوشتار زنان و مردان است. آنچه در این پژوهش بدان پرداخته میشود، بررسی تفاوت سبک زبان زنانه و مردانه به شیوۀ سبکشناسی لایهای در دو خاطرهنگاشت برجستۀ دفاع مقدس «پایی که جا ماند» اثر سید ناصر حسینیپور و «من زندهام» اثر معصومه آباد، در تطابق با آرا و نظریات زبانشناسان حیطۀ جنسیت به ویژه لیکاف است. از این رو نوع خاطره موضوع پژوهش قرار گرفت که زبان آن به زبان طبیعی و سبک جنسیتی نویسنده نزدیکتر است. هر دو اثر در چهار سطح واژگانی، نحوی، بلاغی و کاربردی و در ۲۰ مؤلفة زبانی به شیوۀ توصیفی- تحلیلی مورد مقایسه قرار گرفتند. در بررسی این مؤلفهها مشخص شد در 9 مؤلفۀ کاربرد واژگان زنانه، رنگواژهها، دشواژهها، تشدیدکنندهها، قطع جملات، جملههای امری تعدیلی و استفاده از آرایههای تشبیه و استعاره، نتایج با آرای زبانشناسان حوزۀ زبان و جنسیت بهویژه لیکاف مطابقت داشته و زنانهنویسی در کتاب «من زندهام» رعایت شده است و در ۱۱ مؤلفۀ دیگر عدم تطابق یافت شد. نتایج بهدستآمده، نشاندهندۀ این موضوع است که عوامل مختلفی همچون سن، جنسیت، شرایط فرهنگی، اجتماعی و بهویژه قالب نوشته، تاثیر بسزایی در تفاوت سبک زبان زنانه و مردانه در این دو اثر دارد.
