تحلیل محتوایی نماد‌های‌رنگی غنایی در شعر پایداری معاصر افغانستان (مطالعه‌ی ‌موردی اشعار قهارعاصی)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه بیرجند

2 دانشیار گروه آموزشی زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه بیرجند

3 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه بیرجند

4 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه بیرجند -بیرجند -ایران

doi
10.22103/jrl.2025.24207.2993
چکیده

شعر پایداری معاصر افغانستان پس از کودتای هفتم اردیبهشت سال 1357ش، زمینه­ساز شکل­گیری جریان­های متفاوت شعری شد و هر یک از شاعران، شعر را بر مبنای اندیشه­های آرمان­گرایانۀ سیاسی و اجتماعی خویش تعبیر نموده‌اند و از نمادهای­رنگی به­منظور بیان احساسات و عواطف شخصی خویش بهره جسته و در تصویرآفرینی و انتقال مفاهیم واقعی برای بیان زیبایی­های حسی و نظر به وجه نمادین آن­ها معنای انتزاعی و کنایی را در اشعار خویش ترسیم کرده­اند. هدف این مقاله، بررسی و تحلیل محتوایی نمادهای­رنگی اشعار قهارعاصی است. روش جمع‌آوری داده‌های این تحقیق، کتابخانه‌ای است که با روش توصیفی‑تحلیلی سامان یافته است. داده‌های تحقیق، حاکی از این است که در شعر قهار عاصی، رنگ­های سرخ، زرد، ارغوانی، سیاه، خاکستری و سفید بسامد بیشتری دارد و با توجه به درونمایۀ پایداری اشعارش، می‌توان نتیجه گرفت که هر کدام از رنگ‌ها به صورت نمادین، القاکنندۀ معانی و مفاهیمی است: رنگ­های سرخ به معنای شهید، شهادت و نابسامانی­های اجتماعی؛ رنگ ­زرد و ارغوانی به مفهوم یأس و ناامیدی؛ رنگ­­سیاه، خاکستری و سفید، به ترتیب، انزجار جدی شاعر از فضای استبداد، وحشت، ویرانی، و تمایل به صمیمیت، بی­گناهی و پاکی را نشان می­دهد. همچنین روشن شد که رنگ­ها در بازتاب­دهی احساسات شاعر نسبت به سرنوشت مردم از اهمیت ویژه­ای برخوردار است.