فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شخصیّت به عنوان اساسی­ترین رکن نمایشنامه، انگاره‌ای پیچیده است که درک آن، متضمّن فهم یک کنش کامل و مستقل است و جز با تحلیل نشانه‌های کلامی، رفتاری و فیزیکی امکان‌پذیر نیست. انیاگرام جدیدترین الگوی شناخت شخصیّت در روان­شناسی نوین است که به مدد آن می­توان تیپ شخصیتی هر فرد را از میان الگوهای نُه­گانه بازشناخت. تئاتر دفاع مقدّس به دلیل ماهیّت منحصربه­فرد جنگ ایران و عراق، گونه­ای متمایز از نمایش­های جهان است و توجّه صحیح به چگونگی پرداخت شخصیّت خواهدتوانست جهانیان را متوجّه آرمان­های متفاوت این نبرد کند. کتاب خاکِ شیرین مشتمل بر سه نمایشنامة «این عکسی که می­ماند، کمین ژاله، و خاک شیرین» از حامد مکمّلی، در زمرۀ آثاری است که به دلیل تسلّط نویسنده بر بازیگری و کارگردانی، موفّق به کسب جوایز متعدّد در حوزة ادبیّات دفاع مقدّس شده ­است. پژوهش حاضر، به شیوة توصیفی­ـ تحلیلی، چهارده شخصیّت این سه نمایشنامه را از منظر انیاگرام کاویده است. حاصل آنکه مکمّلی برای الگوسازی، از دو شخصیّت فرمانده و معلّم در تیپ کمالگرا استفاده کرده است و غالب شهدا را نیز با این بال تقویت کرده، امّا برای باورپذیری بیشتر، تیپ ریاست­مآب را برای بیشتر شخصیّت­ها برگزیده که بروز آن در نیروهای دو جبهه متفاوت است. به دلیل درونمایة جنگی و فضای بحرانی،کنش اغلب شخصیت­ها با خود واقعی­شان در تعارض است و با بالاترین درصد در سه­گانة غریزه­گرا جای­گرفته­اند. فراوانی بسیار زیاد بال آرامشی، نشانگر آن است که در این نمایشنامه، دفاع مقدّس باعث تهذیب و تعالی اخلاقیِ اشخاصِ آن شده است. نیمی از شخصیّت­ها نیز در سالم­ترین سطح سلامت روان، ایفای نقش می­کنند. مکمّلی برای باورپذیری بیشتر در حد امکان کوشیده  تا  شخصیّت­های نمایش، پیش و پس از جنگ همسو باشند.