فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عصر جدید، دوران گذار از روایت‌ها و برداشت‌های رئالیستی از جهان است. گذار از این سطح بیش از هرچیز به معنای انتقاد از عقلانیتی است که در تحقق شعارها و آرمان‌های خود شکست خورده بود؛ بر ‌این‌ اساس، چندان دور از انتظار نبود که ضدروایت‌های بسیاری در برابر روایت‌های رئالیستی قرار گیرند. در این میان ادبیات و مشخصاً رمان، میدانی بود برای تقابل با عقلانیت جدید و پیامدها و نتایج آن و در مرحله بعد واژگونی یا دست‌کم تضعیف ساختارهای تاریخیِ به اشتباه طبیعی انگاشته‌شده. در مقاله حاضر ضمن پرداختن به رئالیسم جادویی در ادبیات به مثابه ابزاری برای پایداری و مقاومت در برابر تهاجم غرب استعمارگر، ادبیات داستانی معاصر فارسی از این منظر خاص واکاویده شده است. این پژوهش به لحاظ هدف، یک تحقیق بنیادی است که با رویکرد کیفی انجام می‌شود. جامعه آماری تحقیق، رمان‌هایی است که در حوزه رئالیسم جادویی در ادبیات معاصر فارسی نوشته شده‌ است؛ نمونه‌گیری به صورت هدفمند انجام شده است و تجزیه‌و‌تحلیل داده‌ها از طریق تحلیل محتوای کیفی صورت گرفته است. نتایج برآمده از تحلیل شاخص‌ترین متون ادبیات داستانی معطوف به رئالیسم‌جادویی، نشان می‌دهد این آثار در چند محور از جمله تاکید بر فرهنگی‌های بومی و سنّت‌های محلی، به مثابه نوعی مقاومت فرهنگی در برابر سلطه استعمارگران و مشخصاً سیاست‌های ناظر بر تعلیق فرهنگ‌های محلی به نفع فرهنگ جهانی، برجسته‌سازی نابرابری‌های اقتصادی به مثابه اعتراض به نظام‌های اقتصادی تولید کننده، نابرابری و بهره‌کشی‌های ظالمانه در جهان دو قطبی، نقد مادی‌گرایی از مسیر برساختن عناصر جادویی در برابر عقلانیت مادی‌محور و در نهایت بازنمایی منفی غرب در ‌صورت‌های نمادین و استعاری، در برابر سلطه استعمار ایستادگی و پایداری کرده‌اند.