فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی عوامل تاریخی از بین رفتن اسناد دیوانی دوره‌های نخستین اسلامی و بررسی پیامدهای آن در پژوهش‌های مربوط به آن دوره است. رویکرد پژوهش: این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و بر پایۀ منابع کتابخانه‌ای و آرشیوی و با رویکرد تاریخی به بررسی فقدان اسناد دیوانی در سده‌های نخستین اسلامی می‌پردازد. یافته و نتایج: یافته‌ها نشان می‌دهند که عواملی مانند: فقدان آرشیو به معنای واقعی آن، عدم توجه به اسناد دیوانی به عنوان منبعی برای آگاهی‌های تاریخی، از بین بردن عمدی اسناد، عدم توجه به اسناد باقی‌مانده از دوره‌ها و دولت‌های پیشین، جنگ‌ها و شورش‌های داخلی جهان اسلام، حمله‌های نظامی ویرانگر بیگانگان به سرزمین‌های اسلامی، دولتی و سیاسی بودن نهادهای حافظ اسناد دیوانی، ناپایداری دولت‌های اسلامی و عدم وجود امکانات مناسب و بلایای طبیعی، باعث از میان رفتن اسناد در سده‌های نخستین اسلامی شده است و در نتیجه نظریه‌ها، قضاوت‌ها و داوری‌های تاریخ‌پژوهان درباره مسائل مختلف آن دوره به شدت تحت تأثیر قرار گرفته است. بنابراین اهمیت و ضرورت توجه به گردآوری، حفظ و نگهداری اسناد اداری کنونی برای بهره‌مندی آیندگان مورد تأیید قرار می‌گیرد.