ارزیابی ترسیب کربن و ارزش اقتصادی آن در جنگل‏های بلوط ایرانی: بررسی موردی در منطقۀ حفاظت‌شده بیستون

نویسندگان

1 گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 گروه کشاورزی اکولوژیک، پژوهشکدۀ علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

3 گروه خاکشناسی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

4 گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

5 گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

doi
چکیده

سابقه و هدف: انتشار گازهای گلخانه ‏ای و به دنبال آن پدیده‏ های محیط‌‏زیستی مخرب همچون گرمایش زمین و تغییر اقلیم پیامد‏های دست ‏ورزی بشر در اکوسیستم‏ های طبیعی در قرن حاضر هستند. پیرو این مساله، ترسیب کربن رهیافتی برد برد برای تعدیل اثرات مخرب فعالیت بشر در حل مشکلات افزایش انتشار گازهای گلخانه‏ ای است. بر همین اساس پژوهش حاضر به منظور بررسی وضعیت ترسیب کربن در اکوسیستم‏ های طبیعی جنگل بلوط و همچنین ارزیابی ارزش اقتصادی آن در استان کرمانشاه در سال 1394-1395 انجام شد. مواد و روش­ ها: داده‏ های لازم برای این پژوهش به روش داده‌برداری مستقیم میدانی و نمونه ‏برداری تصادفی در منطقۀ مورد بررسی جمع ‏آوری شد. برای این منظور در منطقۀ حفاظت‌شده بیستون به‌عنوان منطقۀ بررسی درختان بلوط از لحاظ تیپ رویشی در دو گروه گونه‏ های شاخه ‏زاد و تک‏ پایه تقسیم بندی شدند و اطلاعات مورد نیاز از آن ها برداشت شد. سپس با استفاده از داده ‏های برداشت شده و کاربرد رابطه ‏های ریاضی مقدار ترسیب کربن و ارزش اقتصادی آن در جنگل‏ های فوق محاسبه شدند. نتایج و بحث: بر اساس تجزیه‌و‌تحلیل نتایج این پژوهش توان ترسیب کربن  توسط زیست‏ توده درختان در گونه‏ های شاخه ‏زاد 67/1622 کیلوگرم در هکتار در سال بود. این مقدار در گونه ‏های تک‏پایه  47/1786 کیلوگرم در هکتار در هر سال بود. با توجه به این نتایج مقدار دی‏ اکسید کربن ترسیب و ذخیره‌ شده در بافت چوبی و همچنین بقایای آلی موجود در زیر اشکوب توسط این دو تیپ درخت بلوط ایرانی به ترتیب 61/58411 و 29/6431 کیلوگرم در هکتار در سال بود. از طرفی با توجه به نرخ مالیات اعمال شده برای انتشار هر تن کربن ارزش اقتصادی سالانه هر هکتار از این جنگل‏ ها به‌طور میانگین مبلغی بالغ بر 1780856ریال برآورد شد. نتیجه ‏گیری: مدیریت صحیح اکوسیستم‏ های جنگلی بلوط در این منطقه و به دنبال آن در سطح کشور به منظور کاهش مخاطرات محیط ‏زیستی از جمله کاهش انتشار گازهای گلخانه‏ ای و پدیدۀ تغییر اقلیم اهمیت بسزایی دارد. از طرفی با توجه به اهمیت موضوع تجارت کربن و مسائل بین ‏المللی پیرامون آن، می‏ توان از این موضوع در راستای احیاء و نگهداری پایدار این اکوسیستم ‏های طبیعی بهره ‏مند شد.