بررسی وضعیت نمایه‌سازی منابع دیداری - شنیداری در مراکز آرشیوی شهر تهران و کارآیی آن از دیدگاه کاربران

نویسندگان

1 استادیار زبان شناسی همگانی پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع رسانی واحد علوم و تحقیقات تهران و آرشیویست سازمان صدا و سیما

3 دانشیار کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران

doi
چکیده

اهداف پژوهش: هدف اصلی پژوهش حاضر، آگاهی از وضعیت نمایه‌سازی منابع دیداری-شنیداری در مراکز آرشیوی شهر تهران و بررسی کارآیی آن از دیدگاه کاربران است. روش/رویکرد پژوهش: پژوهش حاضر، به روش پیمایشی تحلیلی انجام شده و جامعۀ مورد مطالعه شامل دو گروه است: 1) ­نمایه‌سازان مراکز آرشیوی دیداری-شنیداری شهر تهران که به روش سرشماری انتخاب شده و جمعا 55 نفر هستند، و 2) کاربران مراجعه‌کننده به این مراکز در مدت یک ماه که 71 نفر هستند. برای گردآوری اطلاعات از دو پرسشنامۀ مجزا برای نمایه‌سازان و کاربران استفاده شد و نتایج به دست آمده به کمک آمار توصیفی و استنباطی و نرم‌افزار اس. پی. اس. اس. تجزیه و تحلیل شد. یافته‌های پژوهش: آشنایی بیش از نیمی از نمایه‌سازان با اصول نمایه‌سازی در (حد مطلوب) است. اما آشنایی آن‌ها با واژگان و زبان تخصصی کاربرانشان کمتر از (حد مطلوب) است. همچنین، ابزارهای استانداردسازی، به طور کامل، پاسخگوی نیازهای نمایه‌سازان نیست. کاربران خواستار ارتقای قابلیت‌های جست‌وجو در نرم‌افزار و همخوانی نمایه‌ها با واژگان تخصصی خود هستند. بین استفاده از نمایه‌ها در مراکز مختلف از دید نمایه‌سازان و کاربران تفاوت معنا­داری وجود ندارد. نتیجه‌گیری: فرضیۀ پژوهش، مبنی بر وجود تفاوت معنا­دار بین میانگین میزان استفاده از نمایه‌ها در مراکز مورد بررسی تأیید نشد. فرضیۀ پژوهش، مبنی بر وجود تفاوت میان نظر کاربران و نمایه‌سازان درباره کارآیی نمایه‌ها تأیید ­شد. طبق فرضیۀ پژوهش، بین وضعیت نمایه‌سازی منابع دیداری­-شنیداری در مراکز آرشیوی و کارآیی این خدمات از دید کاربران رابطه معنا­داری وجود دارد و هر چه این وضعیت مطلوب‌تر باشد کارآیی نمایه‌ها نیز از دید کاربران بیشتر می‌شود. مشکلاتی اعم از نبود ابزار مناسب نمایه‌سازی، نبود خط‌مشی مدون، و عدم تناسب حجم کار با تعداد نیروی انسانی در روند نمایه‌سازی منابع دیداری­-شنیداری وجود دارد که موجب بروز کاستی‌هایی در کیفیت نمایه‌ها می‌شود.