تاثیر برنامه آموزشی غنی سازی مهارت‌های رابطه بین فردی بر همدلی، سازگاری و کنترل تکانه دانش آموزان دختر

نویسندگان

1 استادیار گروه روان شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

2 کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی دانشگاه شهید بهشتی ، تهران ، ایران

3 کارشناسی ارشد مشاوره دانشگاه شهید بهشتی ، تهران ، ایران

doi
10.30473/sc.2025.73438.3045
چکیده

در سال‌های اخیر، مرور نتایج مطالعات شناخت اجتماعی در بافت مطالعاتی پیش‌بینی رفتارهای پرخاشگرانه‌ی کودکان و نوجوانان، از نقش تفسیری شناخت اجتماعی در پدیدایی اشکالی از رفتارهای ناسازگارانه در آن‌ها حمایت کرده است. مطالعة حاضر با هدف آزمون اثربخشی برنامة غنی‌سازی مهارت‌های رابطة بین‌فردی بر همدلی، سازگاری و کنترل تکانه دانش‌آموزان دختر انجام شد. در این پژوهش تمام‌تجربی با طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون با گروه کنترل و همراه با پیگیری، 34 دانش‌آموز دختر 8 تا 12 ساله در دو گروه آزمایش (17 دانش‌آموز) و کنترل (17 دانش‌آموز)، قبل و بعد از آموزش به سیاهة تکانش-گری (هیرسچفیلد، ساتا ـ اسمیت و روزنبرگ، 2013)، پرسشنامة مشکلات رفتاری راتر ـ نسخة معلم (راتر، 1967) و بهرة همدلی کودکان ـ نسخة والد (آیوآنگ، ویلرایت، آلیسون، اتکینسون، ساماراویرما و براون ـ کوهن، 2009)، پرسشنامة همدلی ـ نسخه معلم (جان‌بزرگی و نوری، 1393) و مقیاس سازگاری اجتماعی کودک ـ نسخه والدین (دخانچی، 1998) پاسخ دادند. از طریق 7 جلسه و هر جلسه 1 ساعت، برنامة آموزشی، به شیوه گروهی برای گروه آزمایش اجرا شد. نتایج تحلیل کواریانس در کوتاه‌مدت و بلندمدت نشان داد که برنامة آموزشی در افزایش نمرة پاسخ‌دهی همدلانه(فرم والد و معلم) و سازگاری روان‌شناختی دختران (فرم والد) و در کاهش نمرة کلی تکانشوری آنها مؤثر بود. به ‌طور کلی، نتایج مطالعه حاضر ضمن دفاع از مواضع نظری مدل سیپ نشان می‌دهد که مهارت‌هایی مانند ادراک مثبت از دیگران، احساسات مثبت برای دیگران، مهارت‌های مدیریت تعارضات و مهارت‌های تعامل بین-فردی در تامین مصونیت روانی کودکان و نوجوان از نقش مهمی برخوردار است.