آنالیز چند متغیره پارامترهای کاریوتیپ در کلون‌های حاصل از توده‌های یونجه (Medicago sativa L.) از ترکیه

نویسندگان

1 استاد دانشگاه سلیمان دمیرل، ایسپارتا، ترکیه

2 عضو هیات علمی، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر ، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

3 استاد، دانشگاه آنکارا، آنکارا، ترکیه

doi
10.22092/spij.2018.118834
چکیده

سیزده پارامتر کاریوتیپی در کلونهای حاصل از ده توده یونجه Medicago sativa L. از ژرم پلاسم مناطق دریاچه‌ای استان‌های ترکیه با استفاده از آنالیز چند متغیره، مورد مطالعه قرار گرفتند. مریستم‌های نوک ریشه‌ای با استوایرون هماتوکسیلن رنگ‌آمیزی شدند. همه کلونهای توده‌ها تتراپلوئید و دارای 32=x4=n2 کروموزوم و اندازه کروموزوم‌ها خیلی کوچک در محدوده 92/5-69/1 میکرون بودند. هتروژنی کلونهای توده‌های یونجه در این مناطق به سبب پدیده‌های کروموزوم‌های B و هترومورف محرز شد و تفاوت‌های معنی‌دار برای بیشتر صفات در بین توده‌ها مشاهده شد. بر اساس فرمول کاریوتیپی، کلونها دارای دو تیپ کروموزوم (متاسانتریک (m) و ساب متاسانتریک (sm)) بودند که در هشت تتراد مختلف کلاس‌بندی شدند. تقارن و عدم تقارن کاریوتیپ کلونهای توده‌ها با استفاده از شاخص‌های مختلف: استبینز، A1 و A2 زارکو، درصد شکل کلی کاریوتیپ (TF%)، ضریب تغییرات (CV%)، شاخص پراکندگی کاریوتیپ (DI) و اختلاف دامنه طول نسبی کروموزوم‌ها (DRL) ارزیابی شدند. ضرایب همبستگی صفات کاریوتیپ نشان داد که بازوی بلند کروموزوم‌ها همبستگی بیشتر و مثبتی با طول کل کروموزوم‌ها داشت و بازوی کوتاه کمترین همبستگی را با نسبت بازوها نشان داد. در تجزیه به مؤلفه‌های اصلی حدود 37/82 درصد از واریانس و تنوع موجود در بین کلونهای توده ها با تغییرات طول کروموزوم‌ها، محل و موقعیت سانترومر در کاریوتیپ و شاخص نامتقارنی کاریوتیپ تبیین شد. آنالیز کلاستر با روش Ward و فواصل با روش اقلیدسی مربع تعیین و چهار گروه در دندروگرام مشخص شد.