مبانی پایداری در عهد تیموری؛ کاوشی در متون کهن

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی _ دانشگاه شهید باهنر

2 عضو هیات علمی دانشگاه شهید باهنر کرمان

doi
10.22103/jrl.2024.4646
چکیده

دولت تیموریان، به‌ویژه در دوران فرمانروایی مؤسّس آن، تیمور لنگ، به‌واسطۀ عواملی چون گسترۀ وسیع قلمرو جغرافیایی، شکست‌ناپذیری، قدرت فرماندهی بی‌نظیر، ادعای احیای شریعت اسلامی و اشاعۀ آن در سرزمین‌های آلوده به کفر و شرک و نیز ابعاد قابل توجه دیگر، در منظر پژوهشگران جایگاه ارزنده‌ای را به خود معطوف کرده است. یکی از موارد قابل توجه در این دوره، سیاست نظامی فرمانروایان آن است. از آنجایی که تیموریان در غالب جنگ‌های خود پیروز میدان بودند، بررسی تاکتیک‌های نظامی و شیوه‌های سپاهیگری آنان بسیار حائز اهمیت است. بر این اساس، پژوهش پیش رو با روش توصیفی- تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای به‌دنبال پاسخ به این پرسش اصلی است که چه عناصر و اصولی در متون کهن عصر تیموری، به‌عنوان مبانی پایداری شناخته شده و چگونه بر عملکرد نظامی آن دوران تأثیر گذاشته‌اند؟ یافته‌های پژوهش نشان‌می‌دهد یکی از راه‌هایی که بنیان‌گذار دولت تیموری و اخلاف او برای پیشبرد اهداف و برنامه‌های نظامی خود به کار بسته‌اند، تهییج روحیۀ پایداری در میان نیروهای رزمی بوده است. ایشان بدین‌منظور از ساز وکارهایی نظیر تمسک به باورها و اعتقادات دینی، ذکر تکبیر و تهلیل، تضرع و راز و نیاز با پروردگار، تفأل و مشورت با قرآن کریم و طرح الهامات غیبی استفاده کرده‌اند.