بررسی ساختار قدرت و مقاومت در رمان سووشون سیمین دانشور براساس نظریه قصهگویی، باورپذیری و آسیبپذیری آلن سینفیلد
نویسندگان
1 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
doi
10.22103/jrl.2024.22875.2932چکیده
رمان سووشون اثر سیمین دانشور از مهمترین آثار داستانی معاصر است و داستانی که در رمان به آن پرداخته میشود به دورۀ مهمی از تاریخ ایران یعنی جنگ جهانی دوم اشاره دارد. در این برهه از تاریخ، ایران به وسیلۀ انگلیسیها و روسها اشغال میشود و به خاطر این اشغال، مردم زیادی از گرسنگی و بیماری از بین میروند. این مطالعه از مفهوم قصهگویی، باورپذیری و آسیبپذیری ایدئولوژی که به وسیلۀ آلن سینفیلد، نظریهپرداز مطالعات فرهنگی، مطرح شده سود میبرد که به بحث مبارزه و پایداری در برابر نظام قدرت و سلطه میپردازد؛ همچنین به وضعیت استثنائی و انسان مقدس که به وسیلۀ آگامبن مطرح شده نیز برای تبیین شرایط ایران در آن دوره اشاره شده است. پس، اشغالگران برای اینکه حضور خود را توجیه کنند باید داستان و قصۀ مناسبی در این باب طرح کنند که آنقدر منطقی باشد که عموم مردم آن را قبول کنند و باور داشته باشند. انگلیسیها از اسطورههای ایرانی استفاده میکنند و با تفکر استعماری خود ادغام میکنند تا حضور خود در ایران را برای مبارزه با هیتلر و فاشیسم به مردم بباورانند؛ اما آسیبپذیری این طرح نظام قدرت و ایدئولوژی در استفاده از همان اسطورههای ایرانی است و زری، شخصیت اصلی داستان، مرگ شوهرش یوسف را تبدیل به مراسم و آیین سیاوشان و سوگ سیاوش میکند و بدین ترتیب مردم را برای مبارزه با استعمار همراه میکند.